Humaneness

توافق‌نامه خط دیورند (امضا شده در ۱۲ نوامبر ۱۸۹۳ در کابل)

متن کامل:

توافق‌نامه میان اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان، دارنده نشان جی‌سی،اس‌آی، امیر افغانستان و متعلقات آن، از یک سو، و مورتیمر دیورند، دارنده نشان‌های کی‌سی‌آی‌ای. سی‌اس‌آی، وزیر امور خارجه حکومت هند، از سوی دیگر.

از آنجا که برخی مسائل در مورد مرز افغانستان در سمت هند مطرح شده است، و از آنجا که هم اعلیحضرت امیر و هم حکومت هند مایل‌اند این مسائل را از طریق تفاهم دوستانه حل‌وفصل کرده و حدود حوزه‌های نفوذ خود را تعیین نمایند، به‌گونه‌ای که در آینده هیچ اختلاف نظری میان دولت‌های متحد در این زمینه باقی نماند، بدین‌وسیله توافق می‌شود:

(۱) مرز شرقی و جنوبی قلمرو اعلیحضرت، از واخان تا مرز ایران، مطابق خطی خواهد بود که در نقشه ضمیمه این توافق‌نامه نشان داده شده است.

(۲) حکومت هند در هیچ زمانی در سرزمین‌های آن‌سوی این خط در سمت افغانستان مداخله نخواهد کرد، و اعلیحضرت امیر نیز در هیچ زمانی در سرزمین‌های آن‌سوی این خط در سمت هند مداخله نخواهد کرد.

(۳) دولت بریتانیا بدین‌وسیله موافقت می‌کند که اسمار و دره بالادست آن تا چانک در اختیار اعلیحضرت امیر باقی بماند. در مقابل، اعلیحضرت موافقت می‌کند که در هیچ زمانی در سوات، باجور یا چترال، از جمله دره ارنوی یا باشگل، مداخله نکند. همچنین دولت بریتانیا موافقت می‌کند که منطقه برمل را، مطابق نقشه تفصیلی ارائه‌شده، به اعلیحضرت واگذار کند؛ در حالی که اعلیحضرت از ادعای خود نسبت به باقی مناطق وزیرستان و داور صرف‌نظر می‌کند. اعلیحضرت همچنین از ادعای خود نسبت به چاغه صرف‌نظر می‌نماید.

(۴) خط مرزی در آینده، هرجا که ممکن و مطلوب باشد، به‌صورت دقیق توسط کمیسیون‌های مشترک بریتانیایی و افغان تعیین و علامت‌گذاری خواهد شد؛ به‌گونه‌ای که این خط تا حد امکان دقیقاً با خط نشان‌داده‌شده در نقشه ضمیمه منطبق باشد و در عین حال حقوق محلی روستاهای مجاور مرز نیز در نظر گرفته شود.

(۵) در مورد مسئله چمن، امیر اعتراض خود را نسبت به پادگان جدید بریتانیا پس می‌گیرد و حقوقی را که در آب سیرکای تیلرای خریداری کرده بود به دولت بریتانیا واگذار می‌کند. در این بخش از مرز، خط به این صورت ترسیم خواهد شد:

از خط‌الرأس رشته‌کوه خواجه‌عمران در نزدیکی پها کوتل (که در قلمرو بریتانیا باقی می‌ماند)، خط به‌گونه‌ای امتداد می‌یابد که مرغۀ چمن و چشمه شاروبو در افغانستان باقی بماند و از میانه قلعه جدید چمن و پاسگاه افغان موسوم به لشکر دند عبور کند. سپس خط از میانه ایستگاه راه‌آهن و تپه‌ای به نام میان‌بلدک گذشته و با چرخش به سمت جنوب، دوباره به رشته‌کوه خواجه‌عمران می‌پیوندد، به‌طوری که پاسگاه گواشه در قلمرو بریتانیا باقی مانده و جاده شوروک در غرب و جنوب گواشه در افغانستان قرار گیرد. دولت بریتانیا در فاصله نیم مایلی از این جاده هیچ‌گونه مداخله‌ای نخواهد داشت.

(۶) مواد فوق از سوی حکومت هند و اعلیحضرت امیر افغانستان به‌عنوان حل‌وفصل کامل و رضایت‌بخش تمامی اختلافات اصلی مربوط به مرز تلقی می‌شود، و هر دو طرف متعهد می‌شوند که اختلافات جزئی - از جمله مواردی که بعداً توسط مأموران تعیین مرز بررسی خواهد شد - را با روحیه‌ای دوستانه حل کنند تا در آینده تا حد امکان از هرگونه ابهام و سوءتفاهم میان دو دولت جلوگیری شود.

(۷) با توجه به اطمینان کامل از حسن نیت اعلیحضرت نسبت به دولت بریتانیا و با تمایل به دیدن افغانستانی مستقل و نیرومند، حکومت هند هیچ‌گونه اعتراضی به خرید و واردات مهمات جنگی توسط اعلیحضرت نخواهد داشت و خود نیز در این زمینه به او کمک خواهد کرد. افزون بر این، برای نشان دادن قدردانی از روحیه دوستانه‌ای که اعلیحضرت در این مذاکرات از خود نشان داده است، حکومت هند تعهد می‌کند که کمک مالی سالانه به اعلیحضرت را به میزان شش لک روپیه افزایش دهد و آن را به دوازده لک روپیه برساند.

امضا:
هـ. م. دیورند
عبدالرحمن خان

کابل، ۱۲ نوامبر ۱۸۹۳