Nurse Mom SL

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) නිතරම අනතුරු අඟවන "නිහඬ මාරයා"

අපේ රටේ වගේම මුළු ලෝකයේම සිදුවන මරණවලට ප්‍රධානම හේතුවක් වෙන, හැබැයි හුඟක් දෙනෙක් සතපහකටවත් ගණන් ගන්නේ නැති ලෙඩක් ගැන තමයි අද "Nurse Mom SL" වෙතින් කතා කරන්නේ. ඒ තමයි අධික රුධිර පීඩනය (High Blood Pressure).

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) පවසන විදිහට ලෝකයේ වයස අවුරුදු 30-79 අතර ඉන්න වැඩිහිටියන්ගෙන් බිලියන 1.28ක් මේ රෝගයෙන් පීඩා විඳිනවා. වඩාත්ම භයානක දේ තමයි, ඒ අයගෙන් 46%කටම තමන්ට මෙහෙම ලෙඩක් තියෙනවා කියලා දැනෙන්නෙවත් නැහැ! ඒ නිසයි වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී මේකට "නිහඬ මාරයා" (Silent Killer) කියන්නේ.

ප්‍රෙෂර් චෙක් කරන එක මේ තරම්ම වැදගත් ඇයි?

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ දත්ත අනුව, රුධිර පීඩනය නිතර පරීක්ෂා නොකර, පාලනය කර නොගත්තොත් අපේ සිරුරට සිදුවන දරුණුතම හානි මෙන්න

1. හෘදයාබාධ (Heart Attacks): නහර ඇතුළේ ලේ ගමන් කරන්නේ අධික පීඩනයකින් නම්, හදවතට ලොකු වෙහෙසක් දරන්න වෙනවා. ඒකෙන් හෘදයාබාධ සහ හදවත අකර්මණ්‍ය වීම් (Heart Failure) සිදුවෙන්න පුළුවන්.

2. අංශභාගය (Stroke): මොළයේ තියෙන ඉතාමත් සියුම් ලේ නහර මේ අධික පීඩනය නිසා පුපුරා යන්න හෝ අවහිර වෙන්න පුළුවන්. ලෝකයේ අංශභාග තත්ත්වයන්ට ප්‍රධානම හේතුව මේකයි.

3. වකුගඩු අකර්මණ්‍ය වීම (Kidney Failure): වකුගඩුවල තියෙන ලේ පෙරන පද්ධතියට හානි කරලා, ජීවිත කාලය පුරාම සුව කළ නොහැකි වකුගඩු රෝග ඇති කරන්න අධික ප්‍රෙෂර් එක බලපානවා.

4. ඇස් පෙනීම අහිමි වීම: ඇසේ දෘෂ්ටි විතානයට (Retina) යන ලේ නහර විනාශ වීම නිසා ඇස් පෙනීම දුර්වල වෙන්න හෝ අන්ධභාවය පවා ඇති වෙන්න පුළුවන්.

5. ගර්භණී සමයේ මවගේ සහ බබාගේ ආරක්ෂාව: ගැබිනි අම්මා කෙනෙකුගේ ප්‍රෙෂර් එක වැඩි වුණොත් (Pre-eclampsia), ඒක මවගේ වගේම කුස තුළ ඉන්න පුංචි පැටියාගේ ජීවිතයටත් ලොකු අනතුරක් වෙන්න පුළුවන්.

ඔයාගේ වයස අවුරුදු 18ට වැඩි නම්, කිසිම අසනීපයක් නැතත් අඩුම තරමින් අවුරුද්දකට සැරයක්වත් ළඟම තියෙන සායනයකින් ප්‍රෙෂර් එක මැනගන්න.

පවුලේ කාටහරි ප්‍රෙෂර් තියෙනවා නම්, අධික තරබාරුකම හෝ මානසික ආතතිය තියෙනවා නම් ඊට වඩා නිතර පරීක්ෂා කරගන්න එක අත්‍යවශ්‍යයි!

ඔයා අවසන් වරට ඔයාගේ හෝ ඔයාගේ මහත්තයාගේ ප්‍රෙෂර් එක චෙක් කළේ කවද්ද? (මතක නැත්නම් අදම ඒක කරගන්න ලෑස්ති වෙන්න!)

මේ වැදගත් පණිවිඩය ඔයාගේ ආදරණීයයන් අතරේ Share කරලා ඔවුන්වත් දැනුවත් කරන්න. 👇

මම චමෝදි - Nurse Mom SL 👩‍⚕️💖

#රුධිරපීඩනය #නීරෝගීජීවිතයක් #අම්මලාටදැනුම #ලංකාවේසෞඛ්‍යය

#රුධිරපීඩනය #නීරෝගීජීවිතයක් #අම්මලාටදැනුම #ලංකාවේසෞඛ්‍යය

පියයුරු පිළිකා (Breast Cancer) ගැන ඔබ දැනගත යුතුම සියල්ල!

"පිළිකාවක්" කිව්වම ඕනෑම කෙනෙක්ගේ හිතට එන්නේ ලොකු බියක්. හැබැයි මුල් අවධියේදීම හඳුනාගත හොත් නිට්ටාවටම සුව කරන්න පුළුවන්, වර්තමානයේ ඉතාමත් දියුණු වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර තියෙන පිළිකාවක් තමයි පියයුරු පිළිකා කියන්නේ. අද "Nurse Mom SL" වෙතින් කාන්තාවන් වගේම පිරිමින්ද (ඔව්, පිරිමින්ටත් වැළඳෙන්න පුළුවන්!) අනිවාර්යයෙන්ම දැනගත යුතු මේ වැදගත් කරුණු ටික පැහැදිලි කරලා දෙන්නම්.

පියයුරු පිළිකා ඇතිවීමට නිශ්චිතම හේතුවක් කිව නොහැකි වුවත්, පහත සඳහන් ලක්ෂණ හෝ තත්ත්වයන් ඇති පුද්ගලයන්ට මෙහි අවදානම වැඩි බව වෛද්‍ය පර්යේෂණ මඟින් පෙන්වා දී තිබෙනවා
1. වෙනස් කළ නොහැකි අවදානම් සාධක (ස්වභාවික තත්ත්වයන්)

• ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය: පිරිමින්ට වඩා කාන්තාවන්ට පියයුරු පිළිකා වැළඳීමේ අවදානම ඉතාමත් වැඩියි (නමුත් ඉතා කලාතුරකින් පිරිමින්ටද වැළඳිය හැක).

• වයස: වයස අවුරුදු 40-50 පසු වන විට වයස්ගත වීමත් සමඟ මේ සඳහා ඇති අවදානම ක්‍රමයෙන් වැඩි වෙනවා.

• පවුලේ ඉතිහාසය (Family History) සහ ජානමය බලපෑම: මව, සහෝදරිය, හෝ දියණිය වැනි ලේ නෑයෙකුට පියයුරු පිළිකා වැළඳී තිබේ නම් අවදානම ඉහළ යයි. එසේම BRCA1 සහ BRCA2 වැනි විකෘති වූ ජාන (Mutated genes) උරුම වී ඇති අයට අවදානම ඉතා වැඩියි.

• ආර්තව (Menstruation time): වයස අවුරුදු 12 ට පෙර ඉතා තරුණ වයසකදී ඔසප් වීම ආරම්භ වූ කාන්තාවන් සහ වයස අවුරුදු 55 ට පසුව (ප්‍රමාද වී) ආර්තවහරණය (Menopause) වූ කාන්තාවන්ගේ සිරුර දිගු කාලයක් ඊස්ට්‍රජන් (Estrogen) හෝමෝනයට නිරාවරණය වන බැවින් අවදානම වැඩියි.

• ඝන පියයුරු පටක (Dense Breasts): පියයුරුවල මේදය අඩු, ග්‍රන්ථි පටක වැඩි (Dense) කාන්තාවන්ට පිළිකා ඇතිවීමේ ඉඩකඩ වැඩි අතර Mammogram පරීක්ෂණයකදී වුවද පිළිකා සෛල මඟහැරීමේ ප්‍රවණතාවක් පවතී.

• පෙර පිළිකා ඉතිහාසය: කලින් එක් පියයුරකට පිළිකාවක් වැළඳී සුව වූ අයෙකුට අනෙක් පියයුරේ පිළිකාවක් ඇතිවීමේ අවදානමක් පවතී.

ප්‍රජනක සහ හෝමෝන සාධක:

• පළමු දරු උපත ප්‍රමාද වීම හෝ දරුවන් නොමැති වීම: වයස අවුරුදු 30 ට පසුව පළමු දරු උපත සිදු කළ කාන්තාවන්ට සහ කිසි දිනක ගැබ් නොගත් කාන්තාවන්ට අවදානම තරමක් වැඩි විය හැක.

• මව්කිරි නොදීම: දරුවන්ට නිසි ලෙස මව්කිරි නොදෙන කාන්තාවන්ට වඩා, දීර්ඝ කාලයක් මව්කිරි දෙන කාන්තාවන්ට පියයුරු පිළිකා වැළඳීමේ අවදානම අඩු බව සොයාගෙන ඇත.

• හෝමෝන ප්‍රතිස්ථාපන ප්‍රතිකාර (HRT): ආර්තවහරණයෙන් පසු රෝග ලක්ෂණ පාලනයට දිගු කාලීනව (Estrogen සහ Progesterone සහිත) හෝමෝන පෙති ගන්නා අයට අවදානම වැඩි වේ.

2. ප්‍රධාන රෝග ලක්ෂණ (Clinical Manifestation)

බොහෝ වෙලාවට මුල් අවධියේදී කිසිම රේග වේදනාවක් දැනෙන්නේ නැහැ. ඒ නිසා මේ ලක්ෂණ ගැන නිතරම අවධානයෙන් සිටීම වැදගත්

• පියයුරේ හෝ කිහිල්ල ප්‍රදේශයේ ඇතිවන රිදීමක් නැති තද ගෙඩි හෝ ඝන වීම්.

• පියයුරේ හැඩය හෝ ප්‍රමාණය එකපාරටම වෙනස් වීම.

• පියයුරු සමේ පැහැය වෙනස් වීම, සම රැලි වැටීම හෝ දොඩම් ලෙල්ලක් මෙන් සිදුරු සහිත වීම (Dimpling).

• තන පුඩුව ඇතුළට ගිල්වීම (Ni**le retraction).

• මව්කිරි නොවන, ලේ මිශ්‍ර හෝ අසාමාන්‍ය දියර වර්ග තනපුඩුවෙන් පිටවීම.

3. රෝග විනිශ්චය (Diagnosis)

රෝගය නිවැරදිව හඳුනාගන්න වෛද්‍යවරුන් ප්‍රධාන ක්‍රමවේද 3ක් (Triple Assessment) පාවිච්චි කරනවා

1. Clinical Examination: වෛද්‍යවරයෙකු ලවා පියයුරු පරීක්ෂා කර ගැනීම.

2. Imaging (ස්කෑන් පරීක්ෂණ): වයස අවුරුදු 35ට අඩු අයට Breast Ultrasound ස්කෑන් එකක් සහ වයස 35ට වැඩි අයට Mammogram (විශේෂ එක්ස්රේ පරීක්ෂණයක්) සිදු කිරීම.

3. Biopsy (බයොප්සි පරීක්ෂණය): ගෙඩියෙන් කුඩා කොටසක් හෝ සෛල ස්වල්පයක් (FNAC) ගෙන පිළිකාවක්දැයි තහවුරු කර ගැනීම.

4. වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර (Treatment)

රෝගියාගේ පිළිකා අවධිය (Stage) අනුව ප්‍රතිකාර තීරණය වෙනවා

• ශල්‍යකර්ම (Surgery): පිළිකාව ඇති කොටස පමණක් ඉවත් කිරීම (Lumpectomy) හෝ පියයුර සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කිරීම (Mastectomy).

• කීමෝතෙරපි (Chemotherapy): ඖෂධ මඟින් පිළිකා සෛල විනාශ කිරීම.

• රේඩියෝතෙරපි (Radiation): විකිරණ මඟින් ඉතිරි වී ඇති පිළිකා සෛල විනාශ කිරීම.

• හෝමෝන ප්‍රතිකාර (Hormonal Therapy): පිළිකා වර්ධනය පාලනය කරන ඖෂධ ලබාදීම.

5. වළක්වා ගන්නේ කෙසේද? (Prevention)

• ස්වයං පියයුරු පරීක්ෂාව (Breast Self-Examination - BSE): සෑම මාසයකම ඔසප් වීම අවසන් වී දින 3-5කින් තමන්ගේ පියයුරු තමන් විසින්ම නිවසේදී පරීක්ෂා කර බැලීම. (වයස 20ට වැඩි සෑම කාන්තාවක්ම මෙය පුරුද්දක් කරගත යුතුයි).

• නීරෝගී ජීවන රටාව: සමබල ආහාර වේලක් ගැනීම, ශරීර බර පාලනය කිරීම සහ ක්‍රියාශීලීව සිටීම.

• මව්කිරි දීම: දරුවන්ට නිසි ලෙස මව්කිරි දීම මඟින්ද පියයුරු පිළිකා අවදානම අඩු වෙනවා.

• මද්‍යසාර සහ දුම්වැටි භාවිතයෙන් වැළකීම.

6. සැත්කමෙන් පසු රැකවරණය සහ මානසික ශක්තිය (After Surgery Care)

පියයුරක් ඉවත් කළ පසු කාන්තාවකට දැනෙන මානසික කඩාවැටීම ඉතාමත් වැඩියි. නමුත් අද වෙද්දී ඒ සඳහා ලස්සන විසඳුම් තියෙනවා

• අතේ ආරක්ෂාව: සැත්කම කළ පැත්තේ කිහිල්ලේ වසා ගැටිති ඉවත් කර ඇති නිසා, ඒ පැත්තේ අතින් බර වැඩ කිරීම, ලේ පරීක්ෂණ සඳහා කටු ගැසීම හෝ ප්‍රෙෂර් බැලීම (BP Cuff) නොකළ යුතුයි.

• සිලිකන් පියයුරු (Silicone Breast Prosthesis): පියයුර ඉවත් කළ අයට සාමාන්‍ය ඇඳුමක් ඇන්දත් පිටතට වෙනසක් නොපෙනෙන ලෙස බ්‍රෙසියරය ඇතුළෙන් තැබිය හැකි සැබෑ පියයුරක් වැනිම මෘදු සිලිකන් පියයුරු (Prosthesis) මිලදී ගන්න තියෙනවා. එමඟින් ශරීරයේ සමබරතාවය රැකෙනවා වගේම කාන්තාවගේ ආත්මවිශ්වාසය 100%ක්ම ආරක්ෂා වෙනවා.

• පියයුරු ප්‍රතිසංස්කරණය (Breast Reconstruction): අවශ්‍ය නම් සැත්කම කරන වෙලාවේදීම හෝ පසුව ශරීරයේ වෙනත් තැනක මාංශපේශී හෝ ඉම්ප්ලාන්ට් පාවිච්චි කරලා අලුතින් පියයුරක් නිර්මාණය කරන්නත් ප්ලාස්ටික් ශල්‍ය වෛද්‍යවරුන්ට පුළුවන්.

මගේ පණිවිඩය...

ලැජ්ජාව හෝ බය නිසා පියයුරක තියෙන ගෙඩි හංගගෙන ඉන්න එපා. මුල් අවධියේදී හඳුනාගත්තොත් ඔයාගේ ජීවිතය වගේම ඔයාගේ ලස්සන පවුලත් බේරගන්න පුළුවන්.

ඔයාගේ පවුලේ හෝ හිතවතෙක් මේ රෝගයෙන් පීඩා විඳලා තියෙනවාද? ඔයාට මේ ගැන තියෙන ගැටලු මොනවාද කියලා පහළින් Comment එකක් දාන්න.

ලංකාවේ හැම අම්මෙක්වම, සහෝදරියක්වම දැනුවත් කරන්න මේ වැදගත් පණිවිඩය හැකිතාක් Share කරන්න! 👇

මම චමෝදි - Nurse Mom SL 👩‍⚕️💖

SL #පියයුරුපිළිකා #ස්වයංපියයුරුපරීක්ෂාව #නීරෝගීජීවිතයක් #අම්මලාටදැනුම #ලංකාවේසෞඛ්‍යය

#වෙසක්මංගල්‍යය #නීරෝගීසුවය #පින්බරවෙසක්

මේක හැම අම්මෙක්ම, තාත්තෙක්ම තත්පරයක් නතර වෙලා කියවිය යුතුම පෝස්ට් එකක්! "ළමා අපයෝජනය" (Child Abuse) හඳුනාගන්නේ සහ අපේ දරුවන්ව බේරාගන්නේ කොහොමද?

"මගේ දරුවා මම ඇස් දෙක වගේ බලාගන්නවා, ඒ නිසා මගේ දරුවාට මෙහෙම දෙයක් වෙන්නේ නැහැ." ගොඩක් අම්මලා හිතන්නේ මෙහෙමයි. හැබැයි ලංකාවේ සිදුවන ළමා අපයෝජන සිදුවීම් දෙස බැලීමේදී, 90%කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයකදීම වැරදිකරුවන් වෙන්නේ දරුවා හොඳින්ම හඳුනන, දරුවාට සමීපතම, පවුලේම හෝ අවට ඉන්න අයමයි.

ලැජ්ජාව සහ බය පැත්තකින් තියලා, සමාජය මොනවා හිතයිද කියන එක අමතක කරලා, "Nurse Mom SL" වෙතින් අද මේ කතා කරන්නේ අපේ රටේ හැම අම්මෙක්ම, තාත්තෙක්ම අනිවාර්යයෙන්ම දැනගෙන සිටිය යුතුම, තවත් කෙනෙක්ට Share කරලා දරුවන්ව බේරගන්න උදව් විය යුතුම ඉතාමත් සංවේදී මාතෘකාවක් ගැනයි.

ළමා අපයෝජනයක් කියන්නේ මොන වගේ දේකටද?

ගොඩක් අය හිතන්නේ අපයෝජනයක් කිව්වාම ඒක ලිංගික හිංසනයක් (Sexual Abuse) විතරයි කියලා. හැබැයි දරුවෙකුට ප්‍රධාන ක්‍රම 04කින් හිංසා වෙන්න පුළුවන්

1. ලිංගික අපයෝජනය (Sexual Abuse): දරුවෙකුගේ කැමැත්තක් නොමැතිව හෝ දරුවාට නොතේරෙන වයසකදී සිදුවන ඕනෑම ලිංගික ක්‍රියාවක්, අතපත ගෑමක් හෝ අසභ්‍ය දර්ශන පෙන්වීම.

2. කායික අපයෝජනය (Physical Abuse): දරුවෙකුට දරාගත නොහැකි ලෙස තදින් පහරදීම, පිච්චීම හෝ ශාරීරිකව රිදවීම.

3. මානසික/චිත්තවේගීය අපයෝජනය (Emotional Abuse): දරුවාව නිතරම පහත් කර සැලකීම, බිය ගැන්වීම, ආදරය නොදක්වා කොන් කිරීම.

4. නොසලකා හැරීම (Neglect): දරුවෙකුට අවශ්‍ය මූලික ආහාර, ඇඳුම්, නවාතැන්, ආදරය සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර නොදී මඟහැරීම.

දරුවෙකුගෙන් මතු විය හැකි "අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ"

කුඩා දරුවන්ට තමන්ට සිදුවන දේ වචනයෙන් කියාගන්න තේරෙන්නේ නැහැ. හැබැයි ඔවුන්ගේ හැසිරීම් රටාවෙන් (Behavior) ලොකු වෙනසක් පෙන්වනවා. ඔයාගේ දරුවාගෙනුත් මේ වගේ වෙනස්කම් පෙනෙනවා නම් වහාම අවධානය යොමු කරන්න

• හදිසියේම හැසිරීම වෙනස් වීම: නිතරම සිනහවෙන් සෙල්ලම් කරපු දරුවා එකපාරටම නිහඬ වීම, තනිවීමට උත්සාහ කිරීම හෝ අධික ලෙස කේන්ති ගැනීම.

• බියක් දැක්වීම: කිසියම් නිශ්චිත පුද්ගලයෙක් ගෙදරට එනකොට හෝ යම් ස්ථානයකට (උදාහරණයක් ලෙස උපකාරක පන්තියකට, ඥාති නිවසකට) යන්න අධික ලෙස බිය වීම සහ ඇඬීම.

• නින්දේදී සිදුවන වෙනස්කම්: රෑට නින්දෙන් බයවෙලා ඇහැරීම, භයානක හීන දැකීම හෝ වෙනදා නැතුව එකපාරටම ඇඳේ මුත්‍රා කිරීමට පටන් ගැනීම.

• ශරීරයේ සලකුණු: දරුවාගේ ඇඟේ (විශේෂයෙන්ම රහස් ප්‍රදේශ අවට) සීරීම්, තැලීම් හෝ රතු වීම් තිබීම සහ ඒවා ගැන ඇහුවාම උත්තර නොදී මඟහැරීම.

• වයසට නොගැලපෙන හැසිරීම්: තමන්ගේ වයසට වඩා වැඩිහිටි ලිංගික කරුණු හෝ වචන සෙල්ලම් කරද්දී පෙන්වීමට උත්සාහ කිරීම.

අපේ දරුවා බේරාගන්න "අම්මා කෙනෙක් විදිහට"ඔබට කල හැකි දේ?

• Underwear Rule (රහස් ප්‍රදේශ ගැන කියාදෙන්න): දරුවාට කුඩා කාලයේදීම "හොඳ ස්පර්ශය" (Good Touch) සහ "නරක ස්පර්ශය" (Bad Touch) ගැන සරලව කියලා දෙන්න. නාන ඇඳුමෙන් වැසෙන ප්‍රදේශ (පිහිනුම් ඇඳුම් ඇඳීමේදී වැසෙන කොටස්) වෙනත් කිසිම කෙනෙකුට ඇල්ලීමට හෝ බැලීමට අයිතියක් නැති බවත්, ඩොක්ටර් කෙනෙක් පරීක්ෂා කරද්දී පවා අම්මා හෝ තාත්තා අසල සිටිය යුතු බවත් කියාදෙන්න.

• "රහස්" තියාගන්න එපා යැයි පවසන්න: "මේක කාටවත් කියන්න එපා, කිව්වොත් අම්මව මරනවා/තාත්තව හිරේ දානවා" කියලා වැරදිකරුවන් දරුවන්ව බය කරනවා. ඒ නිසා, "පුතාට/දූට කවුරු හරි බය කරලා රහසක් තියාගන්න කිව්වොත්, ඒක අනිවාර්යයෙන්ම ඇවිත් අම්මාට කියන්න, මම ඔයා එක්ක ඉන්නවා" කියා දරුවා තුළ දැඩි විශ්වාසයක් ගොඩනඟන්න.

• දරුවා පවසන දේ විශ්වාස කරන්න: දරුවා කවුරුන් ගැන හෝ අමුතු පැමිණිල්ලක් කළහොත් එය විහිළුවකට නොගෙන, බැන නොවැදී, සන්සුන්ව අසා සිටින්න.

📞 යම් හෙයකින් එවැනි දෙයක් සිදුවී ඇතැයි සැක නම් කළ යුත්තේ කුමක්ද?

කිසිම විටක බිය වී සැඟවීමට උත්සාහ කරන්න එපා. එයින් වෙන්නේ අදාළ වැරදිකරු තවත් දරුවන් රැසක් ගොදුරු කරගැනීමයි. ලංකාවේ මේ සඳහාම ක්‍රියාත්මක වන රාජ්‍ය ආයතන තිබෙනවා

• 📞 1929 ළමා උපකාරක සේවය (Child Helpline)

ජාතික ළමා රක්ෂණ අධිකාරිය (NCPA) මගින් ක්‍රියාත්මක වන මෙම අංකයට දවසේ ඕනෑම වෙලාවක නොමිලේ කතා කර තොරතුරු ලබාදිය හැක. (ඔබේ රහස්‍යභාවය 100%ක් රකිනු ලැබේ).

• 📞 119 පොලිස් හදිසි ඇමතුම් අංශය වෙත හෝ ළඟම ඇති පොලිස් ස්ථානයේ ළමා හා කාන්තා කාර්යාංශය වෙත පැමිණිලි කරන්න.

💬 අම්මලාගේ අවධානයට...

අද අපි මේ පෝස්ට් එක Share කරන්නේ කාගෙවත් පේජ් එකක Reach වැඩි කරගන්න නෙවෙයි. මේ දේවල් දන්නේ නැතුව, ලැජ්ජාවට කාටවත් කියාගන්න බැරුව අසරණ වෙලා ඉන්න එකම එක දරුවෙක් හෝ අම්මා කෙනෙක් මේක දැකලා තමන්ගේ දරුවාව බේරගත්තොත්, අන්න ඒකයි අපිට තියෙන ලොකුම සතුට.

ඔබත් දරුවන් ඉන්න අම්මා කෙනෙක්, තාත්තා කෙනෙක් නම්, පහළින් Comment එකක් දාන්න, මේ වැදගත් පණිවිඩය හැකිතාක් Share කරන්න. අපේ රටේ දරුවන්ගේ අනාගතය සුරැකීම හැමෝගෙම වගකීමක්!

මම චමෝදි - Nurse Mom SL 👩‍⚕️💖

#ළමාඅපයෝජනය #දරුවන්සුරකිමු #අම්මලාටදැනුම #ලංකාවේසෞඛ්‍යය

උදේ පාන්දරම අපි කරන වැරදි 05ක්! තයිරොක්සින් (Thyroxine) පෙත්ත නිවැරදිවම බොන්නේ කොහොමද?

ලංකාවේ අම්මලා, කාන්තාවන් අතර තයිරොයිඩ් හෝමෝන අඩුකම (Hypothyroidism) කියන්නේ දැන් ඉතාමත් බහුල තත්ත්වයක්. මේ වෙනුවෙන් වෛද්‍යවරුන් නිර්දේශ කරන තයිරොක්සින් (Thyroxine/Eltroxin) පෙත්ත දිනපතා බොන දහස් ගණනක් අම්මලා අපේ පේජ් එකෙත් ඇති.

හැබැයි ඔයා දන්නවාද? තයිරොක්සින් කියන්නේ අපි ගන්න අනෙක් සාමාන්‍ය බෙහෙත් පෙති වගේ බොන්න පුළුවන් එකක් නෙවෙයි. මේ පෙත්ත බොන ක්‍රමයේ පොඩි හෝ වැරදීමක් වුණොත්, පෙත්තේ ගුණය ඇඟට ලැබෙන්නේ නැහැ. අන්තිමට බ්ලඩ් ටෙස්ට් (TSH) කරලා බලද්දී රිපෝට්ස් අවුල් යන්නේ ඔන්න ඔය නිසයි.

අද "Nurse Mom SL" වෙතින් කියලා දෙන්නේ තයිරොක්සින් පෙත්ත ශරීරයට 100%ක්ම උරාගන්න නම් නිවැරදිවම බොන්න ඕනේ කොහොමද සහ අපි නොදැනුවත්වම කරන වැරදි මොනවාද කියලා.

100%ක් නිවැරදි ක්‍රමය (The Perfect Way)

• කවදාද බොන්න ඕනේ?

උදේ පාන්දරම, ඇඳෙන් නැගිට්ට ගමන්මයි (හිස්බඩ).

• බොන්න ඕනේ කුමන ද්‍රව්‍ය සමඟද?

සාමාන්‍ය නිවුණු වතුර වීදුරුවකින් විතරයි. (උණු වතුර, සේලයින් වතුර හෝ වෙනත් බීම වර්ග නොවේ).

• කොපමණ වෙලාවක් බලා සිටිය යුතුද?

පෙත්ත බීලා අවම වශයෙන් විනාඩි 30ක් - 45ක් යනතුරු තේ, කෝපි, කිරි හෝ කිසිම ආහාරයක් ගන්න එපා. (පැයක් විතර ඉන්න පුළුවන් නම් වඩාත්ම හොඳයි).

අපි නොදැනුවත්වම කරන ප්‍රධාන වැරදි 05ක්!

වැරැද්ද 01

පෙත්ත බීපු ගමන් උණු උණුවේ තේ/කිරි බොන්න යාම
කිරි වල තියෙන කැල්සියම් සහ තේ/කෝපි වල තියෙන කැෆේන් මඟින් තයිරොක්සින් ඖෂධය ශරීරයට උරාගැනීම සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වනවා.

වැරැද්ද 02

අනෙක් විටමින් පෙතිත් එක්කම එකට බොන්න දීම
ගොඩක් අම්මලා කැල්සියම් (Calcium), අයන් (Iron) හෝ වෙනත් ප්‍රෙග්නන්සි විටමින් පෙති බොන්නේ උදේට. මතක තබාගන්න, කැල්සියම් සහ අයන් පෙති බොන්න ඕනේ තයිරොක්සින් පෙත්ත බීලා අවම වශයෙන් පැය 4ක්වත් ගියාට පස්සේ. නැත්නම් තයිරොක්සින් වලින් කිසිම වැඩක් වෙන්නේ නැහැ.

වැරැද්ද 03

ගැස්ට්‍රයිටිස් පෙත්ත සහ තයිරොක්සින් එකට ගැනීම
ගැස්ට්‍රයිටිස් වලට බොන (Omeprazole, Pantoprazole) පෙති බොන්නෙත් හිස්බඩ නිසා ගොඩක් අය මේ දෙකම එකවර බොනවා. හැබැයි ගැස්ට්‍රයිටිස් පෙත්ත නිසා බඩේ ආම්ලිකතාවය වෙනස් වන විට තයිරොක්සින් ඇඟට උරාගන්නේ නැහැ. මේ දෙක අතරත් විනාඩි 30කවත් පරතරයක් තියන්න.

වැරැද්ද 04

දවසක් මඟහැරුණාම ඊළඟ දවසේ පෙති දෙකක් බොන්න යාම
යම් හෙයකින් අද උදේට පෙත්ත බොන්න අමතක වුණොත්, මතක් වුණු ගමන් (බඩ හිස්ව ඇති වෙලාවක) බොන්න. හැබැයි ඊළඟ දවසේ උදේ වෙනකම්ම මතක් වුණේ නැත්නම්, ඊළඟ දවසේ සාමාන්‍ය පරිදි එක පෙත්තක් විතරක් බොන්න. කිසිම විටක ඩබල් ඩෝස් (පෙති දෙකක්) බොන්න එපා.

වැරැද්ද 05

බෙහෙත් කාඩ් එක ෆ්‍රිජ් එකේ හෝ තෙතමනය සහිත තැනක තැබීම
තයිරොක්සින් පෙති කාඩ් එක සාමාන්‍ය කාමර උෂ්ණත්වයේ තද හිරු එළිය සහ තෙතමනය නොවැටෙන වියළි, අඳුරු තැනක තියන්න. (ෆ්‍රිජ් එකේ දාන්න එපා).

බ්ලඩ් ටෙස්ට් (TSH) එකක් කරන්න යද්දී මේක මතක තියාගන්න

ඩොක්ටර් ඔයාට තයිරොයිඩ් රිපෝට් එකක් (TSH / Free T4) කරන්න කියලා තියෙනවා නම්, එදා උදේට තයිරොක්සින් පෙත්ත බොන්න කලින් ලේ සාම්පලය ලබාදෙන්න. ලේ දීලා අවසන් වූ වහාම එදිනට අදාළ පෙත්ත බොන්න පුළුවන්.

ඔබේ අවධානයට...

තයිරොක්සින් කියන්නේ අපේ ඇඟේ හෝමෝන සමතුලිතතාවය රකින්න දෙන ඉතාමත් වටිනා පෙත්තක්. මේක නිසි ක්‍රමයට බීවොත් විතරයි ඔයාට අධික මහන්සිය, ඇඟ මහත්වීම, කොණ්ඩේ යෑම වැනි අපහසුතා මඟහැරගෙන නීරෝගීව ඉන්න පුළුවන් වෙන්නේ.

ඔයාගේ පවුලේ හෝ යාළුවන් අතර දිනපතා Thyroxine බොන කවුරුහරි ඉන්නවාද? ඒ අය මේ වැරදි වලින් මොනවා හරි කරනවා ඔයා දැකලා තියෙනවාද? නැත්නම් ඔයා පෙත්ත බොන්නේ කොහොමද කියලා පහළින් Comment එකකින් ලියන්න.

පෙත්ත බොන ගොඩක් අය නොදැනුවත්වම කරන මේ වැරදි නිවැරදි කරගන්න, මේ වැදගත් පණිවිඩය හැකිතාක් Share කරන්න!

මම චමෝදි - Nurse Mom SL

#තයිරොක්සින් #සෞඛ්‍යය #අම්මලාටදැනුම

Nurse Mom SL පිළිකා දැනුවත් කිරීමේ සිරිස් 02

තාත්තලා, මහත්වරුන් බේරාගන්න අපි දැනගත යුතු "ප්‍රොස්ටේට් පිළිකා" (Prostate Cancer)

අපේ පේජ් එකේ හැමදාම කතා කරන්නේ අම්මලා, දරුවන් සහ කාන්තාවන්ගේ සෞඛ්‍ය ගැටලු ගැනනේ. හැබැයි අද "Nurse Mom SL" වෙතින් වෙන්වෙන්නේ අපේ පවුලේ ඉන්න කුළුණු වගේ ඉන්න ආදරණීය පිරිමි පාර්ශවය (මහත්තයා, තාත්තා, සහෝදරයා, පුතා) වෙනුවෙන්.

වයස අවුරුදු 50 පනිනකොට පිරිමි අයට වැළඳෙන්න තියෙන අවදානම ගොඩක් වැඩි, හැබැයි මුල් අවධියේදීම අඳුරගත්තොත් සම්පූර්ණයෙන්ම සුව කරන්න පුළුවන් පිළිකාවක් තමයි ප්‍රොස්ටේට් පිළිකා (Prostate Cancer) කියන්නේ. පිරිමි අය තමන්ට මුත්‍රා අමාරුවක් ආවත් ලැජ්ජාවට හෝ නොසලකා හැරීම නිසා මේ ලෙඩේ ගොඩක් දුර දිග යනවා. ඒ නිසා බිරින්දෑවරුන්, දූවරුන් විදිහට අපි මේ ගැන සම්පූර්ණයෙන්ම දැනුවත් වෙමු.

ප්‍රොස්ටේට් පිළිකාවක් හැදෙන්නේ කොහොමද? (How it develops)

ප්‍රොස්ටේට් ග්‍රන්ථිය කියන්නේ පිරිමි අයට විතරක් පිහිටන, මුත්‍රාශයට (Urinary Bladder) විගසින් පහළින්, මුත්‍රා නාලය වට කරලා පිහිටලා තියෙන කජු ගෙඩියක විතර ප්‍රමාණයේ පුංචි ග්‍රන්ථියක්. මෙන්න මේ හේතු නිසා එහි පිළිකා සෛල වර්ධනය වෙන්න පුළුවන්

• වයස්ගත වීම: වයස අවුරුදු 50 ඉක්මවූ පිරිමින්ට මේ අවදානම ක්‍රමයෙන් වැඩි වෙනවා.

• පරම්පරාව (Genetics): පවුලේ තාත්තාට, සීයලාට හෝ සහෝදරයෙකුට ප්‍රොස්ටේට් පිළිකා තිබී ඇත්නම් එය වැළඳීමේ ප්‍රවණතාවය වැඩියි.

• අහිතකර ආහාර රටාව: අධික ලෙස සත්ව මේදය (රතු මස්/Red meat) අනුභවය සහ එළවළු, පළතුරු අඩුපුර ආහාරයට ගැනීම.

මතු වන ප්‍රධාන රෝග ලක්ෂණ මොනවාද?

ප්‍රොස්ටේට් ග්‍රන්ථිය පිහිටලා තියෙන්නේ මුත්‍රා නාලය වට කරගෙන නිසා, මේකේ පිළිකාවක් ඇති වෙද්දී ග්‍රන්ථිය ඉදිමීම නිසා මුත්‍රා නාලය තෙරපීමකට ලක් වෙනවා. ඒ නිසා රෝග ලක්ෂණ සියල්ලම පාහේ මුත්‍රා පිට කිරීමට අදාළ ලක්ෂණ වෙනවා.

• නිතර නිතර මුත්‍රා කිරීමට අවශ්‍ය වීම: විශේෂයෙන්ම රාත්‍රී කාලයේදී කිහිප වතාවක්ම නින්දෙන් ඇහැරිලා මුත්‍රා කරන්න සිදු වීම.

• මුත්‍රා පිට කිරීම ආරම්භ කිරීමට ඇති අපහසුතාවය: මුත්‍රා බර ආවත්, වැසිකිළියට ගිය පසු එකපාරටම මුත්‍රා පිට නොවීම.

• මුත්‍රා ධාරාවේ වේගය අඩු වීම: මුත්‍රා පිටවන වේගය බාල වීම (Weak stream) සහ බිංදු බිංදු ලෙස පිට වීම.

• මුත්‍රා පිට කර අවසන් වූ පසුත්: මුත්‍රාශය සම්පූර්ණයෙන්ම හිස් වුණේ නැහැ වගේ හැඟීමක් දැනීම.

• මුත්‍රා සමඟ හෝ ශුක්‍රාණු සමඟ ලේ පිට වීම: (මෙය තරමක් දරුණු අවස්ථාවලදී දකින්න ලැබෙනවා).

• කොන්දේ, උකුලේ හෝ කලවා ප්‍රදේශයේ තදබල කැක්කුම: පිළිකාව අස්ථි වලට පැතිරී ඇත්නම් මෙවැනි වේදනා මතු විය හැක.

රෝගය හඳුනාගන්නේ කොහොමද? (Diagnosis)

මෙවැනි ලක්ෂණ ඇත්නම් වහාම කායික රෝග වෛද්‍යවරයෙක් (Physician) හෝ මුත්‍රා රෝග පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්‍යවරයෙක් (Urologist) හමුවිය යුතුයි. එහිදී ප්‍රධාන පරීක්ෂණ 3ක් සිදු කරනවා.

1. PSA Blood Test: සරල ලේ පරීක්ෂණයක්. ලේ වල PSA ප්‍රෝටීන මට්ටම අධික ලෙස වැඩි නම් ඒක ප්‍රොස්ටේට් පිළිකාවක පෙරනිමිත්තක් වෙන්න පුළුවන්.

2. DRE (Digital Re**al Examination): වෛද්‍යවරයා විසින් ගුද මාර්ගය හරහා ඇඟිල්ලක් යොදවා ප්‍රොස්ටේට් ග්‍රන්ථියේ ස්වභාවය පරීක්ෂා කිරීම.

3. Biopsy: ග්‍රන්ථියෙන් පුංචි පටක කොටසක් අරන් පිළිකාවක්ද කියලා 100%ක්ම ස්ථිර කරගන්නා පරීක්ෂණය.

දෙනු ලබන ප්‍රතිකාර ක්‍රම මොනවාද? (Treatments)

ප්‍රොස්ටේට් පිළිකා කියන්නේ ඉතාමත් හෙමින් වර්ධනය වන පිළිකා වර්ගයක්. රෝගියාගේ වයස සහ පිළිකාව පවතින අවධිය (Stage) අනුව ප්‍රතිකාර තීරණය වෙනවා

• සීරුවෙන් නිරීක්ෂණය කිරීම (Active Surveillance)වයස්ගත රෝගියෙකුගේ පිළිකාව ඉතා කුඩා, හෙමින් වර්ධනය වන එකක් නම් වහාම ප්‍රතිකාර නොකර වෛද්‍යවරුන් නිතර පරීක්ෂණ කරමින් එය නිරීක්ෂණය කරනවා.

• ශල්‍යකර්ම (Surgery - Radical Prostatectomy): පිළිකාව ග්‍රන්ථිය ඇතුළේ විතරක් තියෙනවා නම්, සැත්කමකින් මුළු ප්‍රොස්ටේට් ග්‍රන්ථියම ඉවත් කර රෝගය සුව කරනවා.

• විකිරණ ප්‍රතිකාර (Radiation Therapy): අධි ශක්ති කිරණ (X-rays) මගින් පිළිකා සෛල විනාශ කිරීම.

• හෝමෝන ප්‍රතිකාර (Hormone Therapy): ප්‍රොස්ටේට් පිළිකා සෛල වර්ධනය වෙන්න පිරිමි හෝමෝනයක් වන 'ටෙස්ටොස්ටෙරෝන්' (Testosterone) අවශ්‍යයි. මේ හෝමෝනය ඇඟේ හැදෙන එක නතර කරන ඖෂධ දීම මගින් පිළිකාව පාලනය කරනවා.

මේකෙන් බේරෙන්නේ (වළක්වා ගන්නේ) කොහොමද? (Prevention)

ප්‍රොස්ටේට් පිළිකා 100%ක්ම වළක්වා ගන්න ක්‍රමයක් නැතත්, අවදානම අවම කරගන්න මේ දේවල් කරන්න පුළුවන්

• සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර රටාව: රතු මස් (Red meat) සහ තෙල් කෑම සීමා කර, එළවළු, පළතුරු සහ ධාන්‍ය වර්ග වැඩිපුර ආහාරයට එකතු කරගන්න. (විශේෂයෙන්ම තක්කාලි, කොමඩු වගේ ලයිකොපීන් (Lycopene) අඩංගු කෑම ප්‍රොස්ටේට් සෞඛ්‍යයට ගොඩක් හොඳයි).

• ශරීර බර පාලනය: ක්‍රමානුකූලව ව්‍යායාම කරමින් අනවශ්‍ය ලෙස ශරීර බර (Obesity) වැඩි වීම පාලනය කරගැනීම.

• කලින් පරීක්ෂා කරගැනීම (Screening): වයස අවුරුදු 50 පහු වුණාම (පවුලේ ප්‍රොස්ටේට් පිළිකා ඉතිහාසයක් තියෙනවා නම් වයස 45 දී) වසරකට වරක්වත් සරල PSA ලේ පරීක්ෂණයක් කරගැනීම මගින් ලෙඩේ හැදුණත් මුල්ම අවධියේදීම අල්ලාගන්න පුළුවන්.

💬 අම්මලාගේ අවධානයට...

වයස අවුරුදු 50 පහු වුණාම පිරිමි අයට ප්‍රොස්ටේට් ග්‍රන්ථිය සාමාන්‍ය විදිහට ඉදිමීමත් සිද්ධ වෙනවා (BPH). ඒක පිළිකාවක් නෙවෙයි, බෙහෙත් වලින් සුව කරන්න පුළුවන් සරල තත්ත්වයක්. ඒ නිසා මුත්‍රා අමාරුවක් ආපු පළියටම බය වෙන්න එපා. හැබැයි ඒක සාමාන්‍ය ඉදිමීමක්ද නැත්නම් පිළිකාවක්ද කියලා වෙන් කරලා අඳුරගන්න ඩොක්ටර් කෙනෙක්ට පෙන්වන එක අනිවාර්යයි.

ඔයාගේ ගෙදරත් වයස 50ට වැඩි තාත්තා, මහත්තයා රෑට නිතරම මුත්‍රා කරන්න ඇහැරෙනවාද? නැත්නම් මුත්‍රා අමාරු ගැන කියනවාද? අදම ඒ අය ගැන පොඩ්ඩක් හොයලා බලන්න. ලැජ්ජා නොවී ඩොක්ටර් කෙනෙක්ට පෙන්වන්න ඔවුන්ව උනන්දු කරවන්න.
මේ වැදගත් පණිවිඩය හැකිතාක් Share කරලා අපේ ආදරණීය තාත්තලා, මහත්වරුන්ව මේ නිහඬ රෝගයෙන් බේරාගමු! ❤️

මම චමෝදි - Nurse Mom SL 👩‍⚕️💖

Nurse Mom SL තවත් වැදගත් තොරතුරු දැනගන්න අපිව Follow කරන්න..Like කරන්න.Share කරන්න.

#ප්‍රොස්ටේට්පිළිකා #පිරිමින්ගේසෞඛ්‍යය #අම්මලාටදැනුම #ලංකාවේසෞඛ්‍යය

තයිරොයිඩ් පිළිකාවක් හඳුනාගැනීමේ පරීක්ෂණ සහ දෙනු ලබන ප්‍රතිකාර ක්‍රම (Diagnosis & Treatments) 🔬🧬🩺

පසුගිය පෝස්ට් එකෙන් අපි කතා කළානේ තයිරොයිඩ් පිළිකා (Thyroid Cancer) වල පූර්ව රෝග ලක්ෂණ මොනවාද කියලා. අද "Nurse Mom SL" වෙතින් කියලා දෙන්න යන්නේ, බෙල්ලේ තයිරොයිඩ් ගැටිත්තක් තිබුණොත් එය පිළිකාවක්ද නැද්ද කියා වෛද්‍යවරුන් නිවැරදිව රෝග විනිශ්චය කරන්නේ කොහොමද (Diagnosis), ඒ සඳහා කරන පරීක්ෂණ සහ ලෑස්ති විය යුතු ආකාරය (Preparation) වගේම, රෝගය තහවුරු වුණොත් සුව කරන්න ලංකාවේ තියෙන ප්‍රධානතම ප්‍රතිකාර ක්‍රම (Treatments & Therapies) මොනවාද කියලා. 🛡️✨

ලොකුම සැනසීම තමයි, අනෙක් පිළිකා වර්ග එක්ක බලද්දී තයිරොයිඩ් පිළිකා කලින්ම අඳුරගත්තොත් ඉතාමත් සාර්ථකව, 100%ක්ම වගේ සම්පූර්ණයෙන්ම සුව කරන්න පුළුවන් වීමයි. ඒ නිසා බය වෙන්නේ නැතුව මේ ගැන නිවැරදි වෛද්‍ය දැනුම ලබාගනිමු.

රෝග විනිශ්චය කරන්නේ කොහොමද? (Diagnosis)

1. Ultrasound Scan (බෙල්ලේ ස්කෑන් පරීක්ෂණය)

බෙල්ලේ ගැටිත්තක් අතට අහුවුණාම වෛද්‍යවරයෙක් මුලින්ම කරන්නේ මේ සරල ස්කෑන් පරීක්ෂණයයි.

• කරන්නේ කොහොමද?

බෙල්ලේ උගුර ප්‍රදේශයට විශේෂ ජෙල් වර්ගයක් ගා, ස්කෑන් යන්ත්‍රයේ ප්‍රොබ් (Probe) එක මගින් තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියේ ඇති ගැටිති වල ප්‍රමාණය, හැඩය සහ ඒවායේ ඇතුලාන්තය (ඝන ද්‍රව්‍යද නැත්නම් දියර පිරිච්ච බිබිලිද) කියා තිරයක් මතින් බලාගන්නවා.

• ලෑස්ති වෙන්නේ කොහොමද? (Preparation)

විශේෂ සූදානමක් අවශ්‍ය නැහැ. නිරාහාරව (නොකා නොබී) සිටීම අවශ්‍ය නැත. බෙල්ල ප්‍රදේශය හොඳින් නිරාවරණය වන සුවපහසු ඇඳුමක් ඇඳගෙන යාම සහ බෙල්ලේ පළඳින මාල වැනි ආභරණ ගලවා තැබීම ප්‍රමාණවත්.

2. FNAC පරීක්ෂණය (Fine Needle Aspiration Cytology)

තයිරොයිඩ් ගැටිත්තක් පිළිකාවක්ද නැද්ද කියා 100%ක්ම ස්ථිර කරගන්න තියෙන වැදගත්ම සහ ප්‍රධානම කටු පරීක්ෂණය මේකයි.

• කරන්නේ කොහොමද?

Ultrasound ස්කෑන් එකක් මගින් ගැටිත්ත තියෙන තැන බලාගන්නා ගමන්ම, ඉතාමත් සිහින් කටුවක් (ඡායාරූප ශාලාවල විදින කටු වලටත් වඩා සිහින්) බෙල්ලේ ගැටිත්ත ඇතුළට යවා, එයින් සෛල කොටස් ස්වල්පයක් පිටතට ගන්නවා. පසුව ඒවා රසායනාගාරයේදී අන්වීක්ෂයකින් පරීක්ෂා කර බලනවා පිළිකා සෛල තියෙනවාද කියලා.

• ලෑස්ති වෙන්නේ කොහොමද? (Preparation)

මේ පරීක්ෂණයටත් නොකා නොබී සිටීම අවශ්‍ය නැහැ. හැබැයි වැදගත්ම දේ, ඔයා ලේ තුනී වෙන්න (Aspirin, Clopidogrel, Warfarin වැනි) ඖෂධ බොන කෙනෙක් නම්, පරීක්ෂණයට දින කිහිපයකට කලින් ඒ බව වෛද්‍යවරයාට පැවසිය යුතුයි. පරීක්ෂණය කරන වෙලාවට (විනාඩි 10-15ක් වගේ යන්නේ) කැසීම, කිවිසුම් හැරීම හෝ කෙළ ගිලීමෙන් වැළකී සන්සුන්ව සිටීම වැදගත්.

3. තයිරොයිඩ් හෝමෝන සහ ලේ පරීක්ෂණ (Blood Tests)

• කරන්නේ කොහොමද?

සාමාන්‍ය විදිහට අතේ නහරයකින් ලේ සාම්පලයක් ලබාගෙන TSH, Free T3, Free T4 මට්ටම් පරීක්ෂා කරනවා.

• ලෑස්ති වෙන්නේ කොහොමද? (Preparation)

සාමාන්‍යයෙන් මේ හෝමෝන පරීක්ෂණ සඳහා නිරාහාරව සිටීම අනිවාර්ය නැහැ. හැබැයි උදේ වරුවේම ලේ සාම්පලය දීම වඩාත් සුදුසුයි. ඔයා දැනටමත් තයිරොක්සින් (Thyroxine) පෙති බොනවා නම්, එදා උදේට පෙත්ත බොන්න කලින් ලේ සාම්පලය ලබාදිය යුතුයි.

රෝගය තහවුරු වුවහොත් දෙන ප්‍රතිකාර මොනවාද? (Treatments)

1. ශල්‍යකර්ම (Surgery - Thyroidectomy)

තයිරොයිඩ් පිළිකාවකට දෙන පළමු සහ ප්‍රධානම ප්‍රතිකාරය තමයි ශල්‍යකර්මයක් මගින් ග්‍රන්ථිය ඉවත් කිරීම.

• Total Thyroidectomy: මෙතැනදී පිළිකාව සම්පූර්ණයෙන්ම ශරීරයෙන් ඉවත් කිරීම සඳහා මුළු තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියම සැත්කමකින් ඉවත් කරනවා.

• Lobectomy: පිළිකාව ගොඩක් කුඩා නම් සහ ග්‍රන්ථියේ එක පැත්තක විතරක් තියෙනවා නම්, වෛද්‍යවරුන් ඒ අදාළ පැත්ත විතරක් ඉවත් කරන්න තීරණය කරනවා.

2. රේඩියෝඇක්ටිව් අයඩින් ප්‍රතිකාරය (Radioactive Iodine Therapy - RAI)

ගොඩක් දෙනා බය වෙන, හැබැයි තයිරොයිඩ් පිළිකා නිට්ටාවටම සුව කරන්න දෙන ඉතාමත් සුවිශේෂී ප්‍රතිකාරයක් තමයි මේක.

• ක්‍රියා කරන්නේ කොහොමද?

සැත්කමෙන් පස්සේ ඇඟේ ඉතිරි වෙන්න පුළුවන් ඉතාමත් කුඩා (අන්වීක්ෂීය) පිළිකා සෛල විනාශ කරන්න වෛද්‍යවරුන් විකිරණශීලී අයඩින් පෙත්තක් හෝ දියරයක් බොන්න දෙනවා. මේ අයඩින් කෙළින්ම ගිහින් ඉතිරි වෙලා තියෙන තයිරොයිඩ් සෛල ඇතුළටම ගිහින් ඒවා විනාශ කරනවා. ශරීරයේ වෙනත් කිසිම අවයවයකට මෙයින් හානියක් වෙන්නේ නැහැ.

• රැකවරණය

මේ ප්‍රතිකාරය ගනිද්දී දින කිහිපයක් රෝහලේ විශේෂිත කාමරයක (Isolation Room) නේවාසිකව ඉන්න වෙනවා. (ශරීරයෙන් පිටවන විකිරණ අන් අයට, විශේෂයෙන්ම කුඩා දරුවන්ට සහ ගැබිනි මව්වරුන්ට බලපෑමක් නොවීම සඳහා).නිවසට ගොස්ද අන් අයගෙන් වෙන්ව දවස් කිහිපයක් ප්‍රවේසම් විය යුතුය.

💊 3. තයිරොයිඩ් හෝමෝන ප්‍රතිකාරය (Thyroid Hormone Suppression Therapy)

සැත්කමකින් තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කළාට පස්සේ, ශරීරයේ දෛනික ක්‍රියා කරගෙන යන්න තයිරොක්සින් හෝමෝනය නැතිවම බැහැ.

• කරන්නේ කුමක්ද?

වෛද්‍යවරුන් විසින් ජීවිත කාලය පුරාම දිනපතා උදේට හිස්බඩ බොන්න ලෙවෝතයිරොක්සින් (Levothyroxine) පෙති නිර්දේශ කරනවා. මේ පෙති මගින් ශරීරයට අවශ්‍ය TSH මට්ටම පාලනය කරමින් පිළිකා සෛල නැවත වර්ධනය වීමේ අවදානම අඩු කිරීමට උපකාරී වේ.

ඔබේ අවධානයට...

බෙල්ලේ ගැටිත්තක් තිබ්බ පළියටම ඒක පිළිකාවක් වෙන්නේ නැහැ. ගොඩක් වෙලාවට ඒවා සාමාන්‍ය බය වෙන්න ඕනේ නැති ගැටිති. හැබැයි නියමිත පරීක්ෂණ ටික කලින්ම කරගෙන නිසි ප්‍රතිකාර වලට යොමුවීමෙන් සාමාන්‍ය කෙනෙක් වගේම ඉතාමත් නීරෝගී, දීර්ඝ ජීවිතයක් ගත කරන්න රෝගීන්ට පුළුවන්කම ලැබෙනවා.

ඔබ හෝ ඔබේ පවුලේ කෙනෙක් මීට කලින් බෙල්ලේ තයිරොයිඩ් ගැටිත්තකට FNAC (කටු පරීක්ෂණයක්) කරලා තියෙනවාද? නැත්නම් දැනටමත් දිනපතා තයිරොක්සින් පෙති බොන කෙනෙක් ඉන්නවාද? ඔයාලට දැනුණු අත්දැකීම හෝ දන්නා දේ පහළින් Comment එකකින් ලියන්න.

තයිරොයිඩ් පරීක්ෂණ හෝ ප්‍රතිකාර වලට බය වෙලා ඉන්න තවත් කෙනෙකු ධෛර්යමත් කරන්න මේ වැදගත් පණිවිඩය හැකිතාක් Share කරන්න! ❤️👇

Nurse Mom SL අපිව Follow කරන්න..Like කරන්න..

මම චමෝදි - Nurse Mom SL 👩‍⚕️💖

#තයිරොයිඩ්පරීක්ෂණ #සෞඛ්‍යය #අම්මලාටදැනුම🎧