Health Education in PaO

အခုတစ်ခါကတော့ "နွေအပူဒဏ်ကို အန္တရာယ်ကင်းကင်း ကျော်ဖြတ်ဖို့" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဖြစ်ပါတယ်ခင်ဗျာ
နွေအပူရှိန်ပြင်းလာပြီမို့... ကျန်းမာရေးအတွက် ဒါလေးတွေ သတိပြုကြဖို့ပြောပြချင်ပါတယ်
အခုရက်ပိုင်း ရာသီဥတုက တော်တော်လေး ပူလာပြီမလို့ အပူဒဏ်ကြောင့် လူကြီးရော ကလေးပါ မောပန်းတာ၊ နုံးတာတွေ ဖြစ်တတ်သလို အသက်အန္တရာယ်ရှိတဲ့ Heat Stroke (အပူလျှပ်ခြင်း) အထိတောင် ဖြစ်နိုင်တာမလို့ အောက်ပါအချက်လေးတွေကို သိထားသင့်ပါတယ်
၁။ ရေများများသောက်ပါ
ရေငတ်မှ ရေမသောက်ပါနဲ့။ အပြင်သွားစရာရှိရင် ရေဘူးဆောင်သွားပါ။ အထူးသဖြင့် ကလေးငယ်တွေနဲ့ လူကြီးပိုင်းတွေမှာ ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်တာ ပိုမြန်တတ်လို့ တစ်နေ့ကို ရေ (၂) လီတာပုံမှန်လေးသောက်ပေးသင့်ပါတယ်။
၂။ အပြင်ထွက်ရင် သတိထားပါ (Peek Hours)
မဖြစ်မနေ အပြင်သွားရမယ်ဆိုရင် မနက် ၁၀ နာရီကနေ ညနေ ၄ နာရီအတွင်းက အပူဆုံးအချိန်မို့ တတ်နိုင်သမျှ ရှောင်ပါ။ အပြင်ထွက်ရင် ထီး၊ ဦးထုပ် ဆောင်သွားပါ။
၃။ အဝတ်အစား ရွေးချယ်မှု
အရောင်ရင့်ရင့်တွေက အပူကို ပိုစုပ်ယူတတ်လို့ အရောင်ဖျော့ဖျော့၊ ချည်သားအပါးလေးတွေ ရွေးဝတ်တာက ကိုယ်ခန္ဓာကို ပိုအေးမြစေပါတယ်။
၄။ အပူလျှပ်ခြင်းရဲ့ ရှေ့ပြေးလက္ခဏာများကို သိထားပါ
ခေါင်းအရမ်း ကိုက်လာတာ၊ မူးဝေတာ၊ ပျို့အန်တာ၊ အရေပြားတွေ အရမ်းပူပြီး နီရဲလာတာမျိုးဖြစ်ရင် အေးမြတဲ့နေရာကို အမြန်ရွှေ့ပြီး ရေအေးဝတ်တိုက်ပေးတာမျိုး အရေးပေါ် လုပ်ဆောင်သင့်ပါတယ်။
၅။ အစားအသောက် ဆင်ခြင်ပါ
အပူဒဏ်ကြောင့် အစာအဆိပ်သင့်တာ၊ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောတာတွေ ဖြစ်လွယ်ပါတယ်။ လမ်းဘေးစာတွေထက် အိမ်မှာပဲ သန့်သန့်ရှင်းရှင်း ချက်ပြုတ်စားသောက်တာက အကောင်းဆုံးပါ။ အပူစာတွေ (ဥပမာ- ကော်ဖီ၊ အရက်၊ အပူအစပ်) ကိုလည်း တတ်နိုင်သမျှ လျှော့စားသင့်ပါတယ်။

ယာလျားခိန်ႏခါႏတွမ်ႏသတိꩻအုံအဝ်ႏနယ်ꩻ
ယိုခါနဝ်ꩻ တွိုႏလွဥ်လဲဥ်းသွူ ခမ်းသဲင်လာ အကူꩻစလွေꩻတဲင် ယာကျံꩻငါႏနဝ်သွူ မဲဥ်ဖေႏသတိꩻငါႏ မဲဥ်ဖေႏသေငါႏ ယာလျားခိန်ႏခါႏယို ကထွာနွောင်ꩻဒါႏ လက္ခဏာႏ,အဝ်ႏလိုႏသေဒါႏဆောင်ႏဆျောင်ႏ အကျောင်ꩻ
(၁) ယာလျားငါႏတဲင် အဝ်ႏလိုႏအွꩻအာအာထီ မိဥ်းဟို့ꩻခိုးမꩻ အွꩻ တွမ်ႏမာꩻမွိုန်း တသိုꩻထန်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻတဲ့ အဝ်ႏလိုႏအွꩻဖေႏချာ ထီ (ဓာတ်ဆား )တသာႏထီ အဓိက လိုꩻဖြားတွမ်ႏလိုꩻပေႏ
(၂)ယာလျားတိန်ႏတိန်ႏ အဝ်ႏလိုႏအုံတင်းတဝ်း ထီႏ ကုံႏ အဝ်ႏလိုႏခူး မိဥ်ႏတတ်နွိိုင်ႏနဝ်ꩻ မွူးရဝ်ꩻ ၉ နားရီႏ ဗꩻလွေꩻ ၄ နားရီႏ ဟဝ်အုံ တဝ်းယာလျားကို
(၃) ခွမ်ꩻလာꩻရောင်ႏ အွူႏအွူႏ ဟဝ်ကတဝ်း ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻ စုပ်ꩻမွူးရောင်ႏအာႏ တလာငါႏ အဝ်ႏလိုႏကꩻဒျာႏ ဆဲင်ꩻဆူဆွာꩻ ဗွိုဗွို ဆဲင်ꩻတျိုႏယာႏဖုံႏ
(၄)အုံတင်းယာလျား သီးမူ မဲ့ဝေ့ꩻ သစီး ပီယာႏ တနျာႏ မိဥ်းထွာလွဥ် အဝ်ႏလိုႏ နျဲက်လောႏလွေအုံငါႏ ထာꩻရျူႏ သေင်ႏမွူးဆလ
(၅)အဝ်ႏလိုႏ သတိꩻငါႏ အံႏအွꩻ ယာလျားငါႏတဲင် ဟန်ႏအိုဆော့ အဝ်ႏလိုႏအံႏတဝ်း ဒွိုႏသွတ်ꩻဒျာႏ လတ်လတ်ဆတ်ဆတ် ဟို့ꩻရောႏဂါႏ ဟို့ꩻထိုꩻ ထွာယိုငါႏ သတိꩻဝင်ꩻမꩻ ချံႏသာႏခြွိုင်ꩻသန်ꩻလꩻဗာႏနဝ်သွူ

အိမ်မှာ ကလေးအပူကြီးရင် မိဘတွေ ဘာလုပ်ရမလဲ" ဆိုတဲ့ အကြောင်းပဲဖြစ်ပါတယ်ခင်ဗျ
ကလေးအပူကြီးပြီး တက်မှာ ကြောက်နေတဲ့ မိဘများအတွက် ကျနော်ဆရာဝန်တစ်ဦးရဲ့ အကြံပြုချက်လေးပါ
ညသန်းခေါင်ယံအချိန်မျိုးမှာ မိမိကလေး ရုတ်တရက် ကိုယ်ပူကြီးလာရင် မိဘတိုင်း ထိတ်လန့်တတ်ကြပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အပူကြီးပြီး တက်သွားမှာကို အစိုးရိမ်ဆုံးဖြစ်ကြတာပါ။
ကလေးအပူကြီးလာရင် ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်း မရောက်ခင် အိမ်မှာတင် မိဘတွေ အရေးပေါ် လုပ်ပေးနိုင်တဲ့ (၅) ချက် ကို မျှဝေပေးချင်ပါတယ်။
၁။ ရေပတ်တိုက်ပေးပါ (အရေးကြီးဆုံးအချက်)
ရေခဲရေ (သို့) ရေအေးကို မသုံးပါနဲ့။ သာမန် ရေကျက်အေး (သို့မဟုတ်) ရေနွေးဦးလေးကို သုံးပါ။ ချိုင်းကြား၊ ပေါင်ကြားနဲ့ နဖူးတွေကို ရေပတ်တိုက်ပေးပါ။ အပူချိန် အမြန်ကျဖို့အတွက် ရေပတ်တိုက်ပေးခြင်းက အထိရောက်ဆုံးပါ။
၂။ အဝတ်အစား ခပ်ပွပွ ဝတ်ပေးပါ
ကလေးကို အနွေးထည်အထူ ဝတ်ပေးထားတာ၊ စောင်အထူကြီးတွေ ခြုံပေးထားတာမျိုး ရှောင်ကြဉ်ပါ။ အပူအောင်းပြီး ကိုယ်ပူပိုတက်စေပါတယ်။ လေဝင်လေထွက်ကောင်းတဲ့ ချည်သားအင်္ကျီပါးပါးလေးတွေပဲ ဝတ်ပေးထားပါ။
၃။ အဖျားကျဆေး တိုက်ကျွေးပါ
ကလေးရဲ့ ကိုယ်အလေးချိန်နဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ Paracetamol (ပါရာစီတမော) ကို တိုက်နိုင်ပါတယ်။ ဆေးပမာဏ မှန်ကန်ဖို့က အရေးကြီးတာမို့ အရင်က ဆရာဝန်ညွှန်ကြားထားဖူးတဲ့ ပမာဏအတိုင်း တိုက်ပါ။ (ဗိုက်ထဲမှာ အစာရှိနေချိန် တိုက်တာ ပိုကောင်းပါတယ်)။
၄။ အရည်များများ တိုက်ပါ
ဖျားနေချိန်မှာ ကလေးက ချွေးထွက်များပြီး ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရေ၊ ဓာတ်ဆားရည် ဒါမှမဟုတ် မိခင်နို့ကို ခဏခဏ တိုက်ပေးဖို့ လိုပါတယ်။
၅။ လေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင် ထားပါ
အခန်းထဲမှာ လူအုပ်စုလိုက် ဝိုင်းမနေပါနဲ့။ ပြတင်းပေါက်လေးတွေ ဖွင့်ပြီး လေကောင်းလေသန့် ရအောင် လုပ်ပေးပါ။
> ⚠️ အထူးသတိပြုရန် (Don'ts)
> * ကလေးကို အတင်းအကျပ် အစာမကျွေးပါနဲ့။
> * ကလေး တက်နေပြီဆိုရင် ပါးစပ်ထဲကို ဇွန်းထည့်တာ၊ လက်ချောင်းထည့်တာမျိုး မလုပ်ပါနဲ့။ ဘေးစောင်းလေး ထားပေးပါ။
>
ကလေးက အသက်ရှူရခက်ခဲလာရင်၊ မှိန်းနေရင် ဒါမှမဟုတ် အပူချိန် လုံးဝမကျရင်တော့ နီးစပ်ရာ ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းကို အမြန်ဆုံး သွားရောက်ပြသဖို့ တိုက်တွန်းပါရစေခင်ဗျာ။
"မိဘတိုင်း ကျန်းမာရေးဗဟုသုတ ကြွယ်ဝပြီး ရင်သွေးငယ်များ ဘေးကင်းကြပါစေ။"ခင်ဗျ

ကားကအဝ်ႏ မဂ်လာႏဒျာႏသြ
ယိုတလဲင်ႏ အီႏဒေါ့ꩻနယ်လွေꩻဖေႏ အကျောင်ꩻပျုတွမ်ႏ လိုꩻပေႏ ဆော့ထာꩻအလျားမိဥ်ႏသန်နဝ်ꩻ ကထွာဒါႏ မွိုးဖါ
ခလား ကတွိုႏ တသီႏခန်ꩻ ကမာႏဖေႏနွောင်ꩻဒါႏ
အချက်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ
(၁) ထူႏတွမ်ႏဖဝါႏပေႏ စွပ်တွမ်ႏ ထီလွံꩻခွတဲင် အွဥ်ႏစာႏဖေႏ အွဥ်ႏဒင်ႏဖေႏ ကတောင် , ပြေင်အွဲ့ꩻ,ကီႏဒျꩻ ယို တထွောင်းနဝ်ꩻ အဆေ့သွတ်ꩻ ၃-၄ မိနစ်ရပ်နဝ်ꩻသွူ( တောင်ꩻသေꩻ စွပ်တွမ်ႏ ထီလွံꩻ လတဝ်းသြ)
(၂) အွဥ်ႏကꩻဒွိုန်မွိန်းဆဲင်ꩻ,ဒို့ꩻတမွိုꩻတမာꩻမွိုန်းဟွမ် - အလျား ယိန်းသန်ဒါႏသနယ်သြ အွဥ်ႏ ကꩻဗွိုဗွို ဆဲင်ꩻ လမ်းကို ဗွောင်ဖေႏတခါႏ ပြတင်းပေါက် တလီꩻနွို့ တလီꩻထန်ႏအတာႏ အဝ်ႏလိုႏအွဥ်ႏငါႏအကျောင်ꩻ
(၃) ဖေႏအွꩻ တသီႏအလျားလင်ꩻ ဥပမာႏ ပါရာစီတမော ဆရာဝန်ႏ ထွဥ်ႏအတွိုင်ꩻ
(၄)ဆော့ꩻထာꩻ တသိုꩻထန်ႏဒါႏ အံႏအွꩻ ကုဲင်ဒါႏတဲင် ထီ(ဓာတ်ဆားထီ) ဆန်ပြုတ် , အွဥ်ႏနျဲဥ်းဖေႏဗာႏ အဆာႏဖေႏကနွို့ ကျိုꩻစာꩻဖေႏအံႏဖေႏဗာႏ
သတိꩻ(မာꩻမွိုန်းယိုနော)
** လိုꩻပေႏ မိဥ်းအော့ထာꩻ ဖေႏအံႏနွိုင်ႏမွိုန်း အဆာႏ တလဲင်ႏချင်ꩻနော
**လိုႏပေႏ အလျားသန်လွဥ်ꩻထာꩻ မိဥ်းထင်ႏနဝ်ꩻ တွမ်ႏစူနုံ သော့ꩻဖြောင်း ထူႏစောတဲင် သော့ꩻအဖြောင်း တွမ်ႏမာႏမွိုန်း အွဥ်ႏဗေင်ႏတခေင်ႏခေင်ႏဒျာႏသွော့နော
အခေႏနေႏ တွမ်ႏ လက္ခဏာႏ အချက်ယို မိဥ်းအဝ်ႏနဝ်ꩻ လွေꩻမွိုင်မွိုင်သွော့ တသီႏခန်ꩻ တသီႏယုံနော်
**လိုꩻပေႏ အော့ꩻ တမွိုꩻထာꩻ , အွန်း ဖြွီး မဲ့ပီတလေ့ꩻ, သာထာꩻတချ , အလျားမိဥ်းတထဲ့တဝ်းရွမ်ꩻရွမ်ꩻ ဖုံႏယိုသွူ**
ကားကအဝ်ႏလိုꩻပေႏဖုံႏ ယံခြိုင်ႏသန်ꩻဒျာႏ ပငါပရာသြ

ပြာ အန္တာရာယ်ႏတွမ်ႏ နီပါး Nipah Virus အကျောင်ꩻ

ကားကအဝ်ႏ မဂ်လာႏဒျာႏသြ မဲဥ်ခြုဲင်းနယ်ငါႏ
ပွိုင့်ဝွို့တွမ်ႏ တညတဝ်းဒွိုန်း အခိန်ႏ ကမ္ဘာႏလွုမ်းဆဲင်ႏရာႏ ကျန်ႏမာႏရေꩻ အစွိုꩻ(WHO) ကေႏညာႏလွေꩻဒါႏ
နီပါး ဗိုင်းရပ် (Nipah virus) အကျောင်ꩻနဝ်သွူ
လောသယ်အခိန်ႏနဝ်ꩻ အိန္ဒိယ ခမ်းသား အဝ်ႏခံႏ လွေꩻဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ
အရီး သွတ်ꩻ အနေႏရောႏဂါႏယို အဝ်ႏမုဲင်ကို ပေါႏလွဥ်နဲးနဝ်ꩻ -
အဝ်ႏဒျာႏ နီပအိုဝ်ႏဟဲ့ꩻ" ပြာ" ကရိုꩻဒါႏ ထာꩻသား ယိုသနယ် အုံအဝ်ႏနေးမုဲင်ꩻယို ကလꩻလွဥ်နွောင်ꩻဒါႏရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ခြုဲင်းနယ်ဖေႏသြ
ရောဂါႏယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏပြာထျꩻလွဥ်သနယ် ပြာကအံႏခါꩻဒါႏ အရာႏ မိဥ်းအံဗာႏ
ဥပမာႏ သေင်ႏရောင်ꩻသေင်ႏရာႏဖုံႏ၊ ပြာ ယုဲင်ꩻကဗွို့ꩻဒါႏထာꩻအံႏဖုံႏ မိဥ်းအံႏဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒါႏ ခံႏဗာႏဒါႏ နီပါးဗိုင်းရပ် ရောႏဂါႏယိုသနယ်၊၊
ရောႏဂါႏလက္ခဏာႏနဝ်ꩻ အွဥ်ႏနယ်ႏ အခိန်ႏ မွူးနီꩻ ၁၀-၁၄နီꩻ အခိန်ႏခါႏ
ဆော့ထာꩻ ကတူႏဆာ သစီး အော့ꩻထာꩻ ကထောင်ꩻဆာ ပီခါႏယာႏခါႏဆာ သီးမူꩻ အုံထာꩻထွူႏဆွို့ꩻ ရောႏဂါႏ မိဥ်ႏ တဝ် နဝ်ꩻ သတိꩻချို့ꩻယွင်ꩻ တဖိန်ꩻဒါႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ
လောသယ်နဝ်တဲ့ တသီႏကာႏကွယ်ႏ တသီႏထိုးတအဝ်ႏဒွိုန်း၊၊
ကာႏကွယ်ႏနယ်ꩻ အုံကြောင်းကြောင်းဗာႏထာꩻ၊ ပြာကရိုꩻဒါႏ ထာꩻသားယို ခွုမ်စံႏ အံႏ သျှောင်ႏဗာႏ ၊ ခုခံအာႏဖေႏကယံ အစော့လာႏ အယာႏ မျှတ အံႏဖေႏဗာႏ၊တသီႏခုခံႏအာႏဟဝ် ဗီတာမင် စီ (C) တသီႏယို မိဥ်းအဝ်ႏအွꩻဖေႏ နဝ်ꩻယံ သနယ်ဩ

လူတစ်ယောက် တစ်ရက်ကို ရေဘယ်လောက်သောက်သင့်လဲ
လိုတဖြာ တနီ အဝ်းလို;အွဗာထီခွိုင်းမဲုင်

ရေသောက်နည်းရင်ဘာဖြစ်တတ်လဲ
မိဉ်းအွဆေ့ထီ ထွာဒါနဲုင်းမဲုင်

Day 2
မွူးနီ ၂

သွေးအားနည်းရင် ဘယ်လိုလက္ခဏာတွေပြမလဲ..
သွီအား မိဥိးပေး လက္ခဏား အဝ်နဲုင်းမဲုင် …

ပျင်းနေလို့ အမေးအဖြေ လုပ်ကြရအောင်ပါ

အရီအဖြေ;…..

လူတစ်ယောက်က ကျောက်ကပ်မှာပြဿနာ ရှိနေရင် ဘယ်လိုလက္ခဏာတွေပြမလဲဆိုတဲ့မေးခွန်းပါ

လို,တဖြာ, ယို ကျောက်ကပ် ပျသနာ; မိဉ်းအဝ်; နဝ် လက္ခဏာ; အဝ်နဲုင်းမဲုင်ဟောင်းနော် 😁

ကျန်းမာရေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ စာတို အသိတွေ ပြန်တင်ပေးနိုင်ဖို့ ပြန်ပြီး ကြိုးစားနေပါဘီ 🍀✌️