Secret Beauty Spa& Hair Care

Formal schooling မရှိသူ Abraham Lincoln, တို့လို
Andrew Johnson တို့လို တရားဝင်ကျောင်းသွားမတက်ခဲ့ပေမယ့်
ကိုယ်ပိုင်လေ့လာမှုနဲ့ စာအုပ် ဖတ်ပြီး ပညာတတ်ခဲ့သူတွေ..
သမ္မတထိတက်လုပ်ခဲ့သူတွေကို သိရင် ဘွဲရမှပညာတတ်လို့
ထင်နေတဲ့ လူပြိန်းတစုနားလည်နိုင်လာလိမ့်မယ်
အဂ်လန် Royal familyမှာမွေးဖွားထားသူတွေနန်းတော်ထဲမှာပဲ
စာဖတ်ပြီးပညာသင်ကြတယ် ကျောင်းမှာပညာသွားမသင်ရဘူး
ဘယ်ကျောင်းကမှဘာဘွဲ့မရခဲ့ကြပဲ တကမ္ဘာလုံးကိုကျွန်ပြုပြီး
နေမဝင်အင်ပါယာတခုထူတောင်ပြီးအုပ်ချုပ်ပြသွားကြတယ်
ပညာတတ်တယောက်ဖြစ်ကြောင်း ဘွဲ့လက်မှတ်လိုတာလား
ညဏ်ပညာလိုတာလား?ဘွဲ့ ဓာတ်ပုံဘောင်သွင်းဧည့်ခန်းမှာ
ချိတ်ပြီး တလကို၃/၄သိန်းနဲ့လုပ်စားနေရသူတွေနိုင်ငံတကာမှာ
အလုပ်သမားအိမ်အကူလုပ်စားနေရသူတွေကသက်သေပဲ ..
College degree မရှိသူ တွေကျောင်းမပြီးတဲ့သမ္မတ– Harry S. Truman တို့လိုတက္ကသိုလ်မပြီးခဲ့အဲသမ္မတဖြစ်ခဲ့သည် ။
ကျောင်းပြီးဘွဲ့ရမှ ပညာတတ်လား?
ဘွဲ့ရတာကိုပညာမတတ်ဘူးလို့
မသတ်မှတ်ပေမဲ့ Educated ဖြစ်ရင်ဖြစ်မယ်
Wisdom’s မဟုတ်တာတော့ လက်ခံရမယ် ..
ပညာတတ်တယောက်ဟာ ဘယ်လောက်တတ်သလဲ
ဘာတွေတတ်သလဲ…လက်သမားတယောက်
သစ်ပင်တပင်ခုတ်ပြီးထမင်းစားပွဲတခုဖြစ်တဲ့ထိ
ပညာတတ်တယ်…ဒါဆိုသူထမင်းစားလက်မှတ်တော့ရပြီ
သူဒီလက်သမားပညာကိုသင်ယူတတ်မြောက်ထားပြီးပြီ
သူလက်သမားပညာတခုအပြင် နောက်ထပ်ပိုပြီး
နားလည်ထားရမှာကလက်သမားပညာပဲတတ်နေရင်
တသက်လုံးသူများပရိဘောဂမှာလခစား နေ့စားလုပ်ပြီး
အခိုင်းအစေဘဝနဲ့ စားဝတ်နေရေးဖြေရှင်းရမယ် ..
Wisdom’s ဆိုတဲ့ ညဏ်ပညာပါရှိမှ လုပ်ငန်းရှင်သူဌေးဖြစ်နိုင်မယ်
လက်သမားတယောက်ပရိဘောဂShowroom ဖွင့်နိုင်တဲ့ထိ
အောင်မြင်ဖို့ဆိုရင်လက်သမားပညာတတ်ရုံနဲ့မရတော့ပါဘူး
စီးပွါးရေးစီမံခန့်ခွဲတတ်ဖို့ အတွေးအခေါ် အမြော်အမြင်နဲ့
ဗဟုသုတတွေအများ..ကြီးရှာဖွေလေ့လာပြီးသားဖြစ်နေရမယ်
ခေါစ် စနစ်နဲ့ လူတွေအကြောင်း နားလည်ဖို့အများကြီးလိုအပ်ပါတယ်..
လူတယောက်ကိုအကဲခပ်ဖို့ သူပညာတတ်တယောက်လား ပညာမတတ်သူလားဆိုတာကို ဘာနဲ့တိုင်းတာမလဲ?
ဘွဲ့လက်မှတ်နဲ့လား? သူ့အတွေးအခေါ်ဘယ်လောက်မြင့်လဲ
ညဏ်ရည်ဘယ်လောက်မြင့်လဲ ဗဟုသုတ အသိတရားဘယ်လောက်ရှိအောင်သင်ယူလေ့လာမှတ်သားထားလား
ဒီသူဆင်ခြင်ညဏ်ဘယ်လောက်ရှိလဲဆိုတာနဲ့ခွဲခြားရမှာပါ
အရည်အတွက်ကိုအရည်အချင်းထက်ပိုပြီးစိတ်ဝင်စားတဲ့နိုင်ငံမှာလက်မှတ်အတုတွေရောင်းစားတဲ့စနစ်တခုပေါ်ထွန်းလာခဲ့တာမဆန်းဘူး…လူအတုတွေက လက်မှတ်အတုတွေနဲ့
ရေပေါ်ဆီတွေများလွန်းလို့ တကယ့်ပညာရှိတွေကလက်ရှောင်သွားကြတာ။ သူ့အရပ်နဲ့သူ့ဇာတ်ကတော့ဟုတ်နေတာပါပဲ
ရိုးရိုးလေးပဲစဉ်းစား …သင်ဟာပညာတတ်တယောက်ဆိုရင်
သင့်လိုပညာတတ်တွေမွေးထုပ်ပျိုးထောင်ခဲ့နိုင်ရမယ်…
သင်ပြုစုပျိုးထောင်မွေးထုပ်ပေးခဲ့တဲ့ပညာတတ်လူကြီးလူကောင်းဘယ်နှစ်ယောက်ရှိလဲဘာကောင်တွေလဲ?
သင်လူဖြစ်ပြီးအခုချိန်ထိလူဘယ်နှစ်ယောက်ကို ကောင်းကျိုးပြုခဲ့ပြီးပြီလဲ?
သင်လူရယ်လို့ဖြစ်လာပြီးနောက်ပိုင်း ဘာတာဝန်တွေကျေခဲ့သလဲ
သင့်ကြောင့် လူဘယ်နှစ်ယောက်အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းစေခဲ့သလဲ?
သင့်လုပ်ရပ်အတွက်သင့်ဂုဏ်သိက္ခာဘယ်လောက်
တည်ဆောက်ပြီးပြီလဲ?
ပညာပြတတ် လူပါးဝတတ်တာကိုပညာလို့ထင်နေတဲ့လူတွေသိဖို့
ခွေးက ကိုက်တတ်တယ်
မြွေကျတော့ ကိုက်လဲကိုက်တတ်တယ် ပေါက်လဲပေါက်တတ်တယ်
ဒါဆို မြွေက ခွေးထက်ပိုတော်နေလား ပိုအန္တာရယ်ရှိနေလား?
နွားကဝှေ့တတ်တယ် မြင်းကကန်တတ်တယ် ဆင်ကနင်းချေတတ်တယ်
အဲ့လိုပဲ လူကယုတ်မာကောက်ကျစ်တတ်တယ် ခြေထိုးခံတတ်တယ်
နောက်ကျောဒါးနဲ့ထိုးတတ်တယ် အဲ့ဒါကိုပညာပြတတ်တယ်လို့ခေါ်တယ်
ဒီလိုပညာကို လူယုတ်မာတွေကပဲလုပ်တာလူကြီးလူကောင်းတွေကတတ်တာတောင်မလုပ်ဘူး တဖက်လူဒုက္ခရောက်မှာစိုးလို့..ခွေးနွားမြွေဆင်တွေမှာ
ခွေးဆိုး ဆင်ရိုင်း နွားရိုင်း မြွေဆိုးတွေရှိသလို လူမှာလဲလူရိုင်း
လူယုတ်မာတွေဆိုတာသတ်သတ်ရှိတယ် အဲ့လိုမကောင်းမှု့
အကုသိုလ်အထုံပါရမီရင့်သန်တာကို ပညာရှိတာလို့အထင်မှားနေတဲ့လူတွေက နောက်လူတွေကိုပါ ပညာအမှား
အသိမှား အယူမှားတွေလက်ဆင့်ကမ်းသင်ပေးနေကြလေရဲ့။
ဘွဲ့ရရ မရရ စာတတ်ဖို့ပညာတတ်ဖို့ အထူးလိုအပ်တယ်
ဒါမှသာ ဘယ်ဟာကအမှား ဘယ်ဟာကအမှန်ဆိုတာနားလည်နိုင်တဲ့ညဏ်ရည် ဆင်တုံတရားရှိကြမှာ…
အဲ့လိုမှမဟုတ်ရင်အဆိပ်ပင်တွေကိုရေလောင်းမိနေကြအုံးမှာပဲ။

ဆက်ဆံရေးစိတ်ပညာ(Social Psychology) မိတ်ဆက်
=•=•=•=•=•=•=•=•=•=•=•=•=•=•=•=•=•=•=•=•=•
လူဟာ (Social animal ) ဆိုတဲ့ “အသိုင်းအဝိုင်းနဲ့
နေတတ်တဲ့ သတ္တဝါ” ပါ။ အရစ္စတိုတယ်ကတော့
လူဟာ အသိုင်းအဝိုင်းနဲ့ ကင်းကွာပြီးတစ်ယောက်တည်း
နေလို့မရ။ အဲလိုနေရင် အဲဒီသူဟာ အများရဲ့အာရုံ
စိုက်ခြင်းအောက်ကို အလျှင်အမြန်ကျရောက်သွား
မယ်။ အဲလူနေထိုင်နိုင်ဖို့ဆိုရင် အဲဒီသူဟာ ဘုရား
သခင်ဖြစ်ရင်ဖြစ်၊ ဒါမှမဟုတ်ရင် နွားတစ်ကောင်
ရင်ဖြစ်ကောင်းဖြစ်မယ်လိုဆိုပါတယ်။

ဆိုလိုတာက ရေမှာနေတဲ့ငါးဟာ ရေရဲ့ဖိအားကို
သတိမထားမိသလို လူအသိုင်းအဝိုင်းထဲမှာနေတဲ့
ကျွန်တော်တို့လူသားတွေဟာ လူမှုဖိအားတွေကို
သတိမထားမိတတ်ကြပါဘူး။ တခါတရံမှာ ကျွန်
တော်တို့လူသားတွေဟာ အရူးတွေမဟုတ်သော်လည်း
ရူးသွပ်တဲ့ အပြုအမူတွေ ဝိုင်းပြုမူ လောက်
အောက်အောင်ပင် လူမှုဖိအားတွေရဲ့ဒဏ်ကို ခံကြရ
ပါတယ်။ (ဥပမာ- မိုးပျံဘူဘောင်းတွေ တိမ်တိုက်တွေ
ကြားလွင့်လာတာကို ရဟန္တာဆိုပြီး အုတ်အော်သောင်း
နင်း ထိုင်ရှစ်ခိုးလိုက်ကြည့်ကြတာမျိုး)။

ဆက်ဆံရေးစိတ်ပညာရဲ့အဓိကလေ့
လာတဲ့အကြောင်းအရာကတော့ လူအသိုင်းအဝိုင်း
နဲ့နေထိုင်ကြရတဲ့လူသားတွေဟာ တစ်ယောက်နဲ့
တစ်ယောက်တုံ့လှယ် ဆက်ဆံရင်း တစ်ဦးနဲ့တစ်
ဦးလွှမ်းမိုးပုံ၊ လူအများရဲ့(မြင်ရသည်ဖြစ်စေ
မမြင်ရသည်စေ)ဖိအားကြောင့် လူတွေရဲ့အပြု
အမူတွေအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်နိုင်ပုံကို
လေ့လာပါတယ်။ သိပ်တော့ နားလည်ဖို့မခက်
လှပါ။ “အများမိုးခါးရေသောက် သောက်မှ”
“နတ်ဝတ်ပုဆိုး တိမ်မီးခိုး”ဆိုတဲ့ ပုံပြင်တွေဟာ
ဆက်ဆံရေး စိတ်ပညာရှင်တွေစိတ်ဝင်စားတဲ့
သဘောတရားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

အသေးစိတ်ပြောရရင် ဆက်ဆံရေးစိတ်ပညာ
ဘာသာရပ်အောက်မှာ အဓိက နယ်ပယ်နှစ်ခုရှိ
ပါတယ်။
၁။ Interpersonal Interaction
၂။ Group processes (Group Dynamics)
တို့ဖြစ်ကြပါတယ်။

Interpersonal Interaction ဆိုတယ် နယ်ပယ်
ကြီးရဲ့အောက်မှာ လူတွေတခြားသူတွေအကြောင်း
ဘယ်လို တွေး သိ ခံစားနားလည်ဖို့ကြိုးစားကြ
သလဲ(Social perception and Social cognition)
ဆိုတဲ့အကြောင်းအရာတွေ၊ လူတွေတစ်ယောက်နဲ့
တစ်ယောက် သဘောကျနှစ်သက် ချစ်ခင်ခံစား
သွားကြသလား(Liking, Loving and interpersonal
Sensitivity)၊ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် မုန်တီး
ရန်လိုကြသလဲ(Aggression)၊ တစ်ဘက်မှာ တစ်
ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ကိုယ်ကျိုးစွန့်ကူညီကြသ
လဲ(Altruism or Helping behavior) ဆိုတဲ့အကြောင်းအရာတွေအပြင် လူတွေအများလုပ်တဲ့အတိုင်းဘာလို့
လိုက်လုပ်သလဲ၊ အားနာလိုက်လျောရသလဲ၊ အမိန့်
နာခံရသလဲ(Conformity, Compliance and Obedience to authority) ဆိုတဲ့အကြောင်းအရာ၊ သဘောထား
(Attitude) တွေဘယ်လိုဖြစ်ပါ ပြောင်းလဲကြသလဲစတာ
တွေလည်းပါဝင်ပါ။ တကယ်တော့ ဆက်ဆံရေး
စိတ်ပညာရှင်တွေ လေ့လာတဲ့ခေါင်းစဉ်တွေဟာ
ကြီးမားကျယ်ပြန့်ပါတယ်။

၂။ Group processes or Group Dynamics
ဆိုတာကတော့ အုပ်စုဖြစ်စဉ် သို့ အုပ်စုအဟုန်
လို့အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ အုပ်စုဆိုတာ အပြန်အလှန်
တုံ့လှယ်ဆက်ဆံနေကြတဲ့ ၂ယောက် သို့မဟုတ်
နှစ်ယောက်မကတဲ့ လူတွေပါဝင်တဲ့ လူအုပ်စုလို့
ခေါ်တာပါ။ အုပ်စုတစ်စုဖွဲ့စည်းသွားရင်အုပ်စု
ထဲကလူတွေ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက်ဘယ်လို
တုံ့လှယ်ပြုမူကြသလဲ၊ အုပ်စုထဲကလူတွေရဲ့အပြု
အမူတွေဟာ ဘယ်လိုဖြစ်ပျက်ပြောင်းလည်းနေကြ
သလဲစတဲ့အကြောင်းအရာတွေဟာ Group processes
or Group Dynamics အောက်မှာကျရောက်ပါတယ်။ အုပ်စုစေးကပ်မှု(Group cohesiveness)၊ အုပ်တွင်း
ပဋိပက္ခ၊ အုပ်စုတွေကြားပဋိပက္ခ(Intra-and
Intergroup conflict)အကြောင်းတွေလည်းပါဝင်ပါတယ်။ ပုံသေစိတ်အစွဲ(Stereotype)၊ မလိုမုန်းထားစိတ်(Prejudice)အကြောင်းတွေလည်းပါဝင်ပါလိမ့်
မယ်။ နောက်ပြီးခေါင်းဆောင်မှုစိတ်ပညာ(Leadership psychology) အကြောင်းတွေလည်းပါတာပေါ့။
ဒါတွေက ဆက်ဆံရေးစိတ်ပညာခေါင်းစဉ် ဥပမာ
တွေပါ။

ဆက်ဆံရေးစိတ်ပညာရဲ့ အနှစ်သာရကို ခြုံပြော
ရရင် လူတွေဟာအသိုင်းအဝိုင်းနဲ့ကင်းကွာပြီးနေ
လို့မရ။ ရေမှာနေတဲ့ငါးရေဖိအားသတိမထားမိသလို
လူတွေထဲမှာနေတဲ့လူတွေဟာလည်း လူမှုဖိအားတွေ
ခံရတာကိုသတိမထားမိ။ ဒီလူမှုဖိအားတွေကြောင့်
လူတွေဟာ မိုက်မဲရူးသွပ်တဲ့အပြုအမူတွေပြုမူ
တတ်တယ်။ ဒီလူမှုဖိအားတွေကျရောက်တတ်ပုံ
ကိုထိုးထွင်းသိမြင်လာအောင် လေ့လာ ပညာပေး
တာကတော့ Social psychology (ဆက်ဆံရေး
စိတ်ပညာ) ဘာသာရပ်ပဲဖြစ်ပါတယ်။

ဒေါက်တာမြင့်လွင်(စိတ်ပညာ။

လူ့ သဘောမနောက ရှုပ်ထွေးတယ် မဟုတ်ဘူး။
နမူနာ ရှိတယ်။
သိရင် ပိုသက်သာတယ်။

လူတွေနဲ့ အလုပ်လုပ်ရတာ
ခက်ခဲတဲ့ အရာ ဖြစ်နေတယ်ဆိုရင်
ခက်ခဲရခြင်းရဲ့ အကြောင်းရင်းက —
လူတွေ ဘယ်လို စဉ်းစားလဲ ဆိုတာ မသိလို့ပါ။

ကံကောင်းစွာ —
စိတ်ပညာရှင်တွေက လူသားရဲ့ စဉ်းစားပုံကို
နှစ် ၁၀၀ ကျော် လေ့လာခဲ့ပြီးပြီ။

ဒီ သုတေသနတွေထဲက
အရေးကြီးဆုံးကို အနှစ်ချုပ် ပေးမယ်။

— ၁ — လူတွေ ဆုံးဖြတ်တာ logic နဲ့ မဟုတ်ဘူး —

Daniel Kahneman က
Nobel ဆု ရခဲ့တဲ့ သုတေသနတစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့တယ်။

လူ့ ဦးနှောက်မှာ
စဉ်းစားနည်း ၂ မျိုး ရှိတယ် လို့ ထောက်ပြခဲ့တယ်။

System 1 — အလိုအလျောက်၊ မြန်တယ်၊ ခံစားချက်နဲ့။
System 2 — သိသိသာသာ၊ နှေးတယ်၊ ဆင်ခြင်တုံတရားနဲ့။

လူ အများစုက ၉၅% သာ System 1 သုံးတယ်။
System 2 ကို စွမ်းအင် ကြီးကြီးမားမား ကုန်လို့ ရှောင်တတ်တယ်။

ဒါရဲ့ အဓိပ္ပာယ်က —

လူတွေ ဆုံးဖြတ်တဲ့အခါ
အကြောင်းပြချက် မသုံးဘူး
ခံစားချက် သုံးတယ်။
ပြီးမှ အကြောင်းပြချက် ရှာ အပြစ်ဖျောက်တယ်။

ဒါကြောင့် —
လူကို "အမှန်တရား" နဲ့ ကူညီလို့ မရဘူး။
လူကို "ခံစားချက်" ကို ပြုပြင်ပြီးတော့သာ ကူညီနိုင်တယ်။

— ၂ — ကိုယ့်ကိုကိုယ် အမြင့်ဆုံး ထင်တတ်တယ် —

Dunning-Kruger ရဲ့ သုတေသနထဲမှာ
အလွန် စိတ်ဝင်စားစရာ တွေ့ခဲ့တယ်။

လူ တွေ ပညာ နည်းနည်းပဲ ရှိတဲ့ အရာမှာ
ကိုယ့်ကိုကိုယ် "ပညာရှင်" ထင်တတ်တယ်။

ပညာရှိလာလေ
ကိုယ့် မသိမှုကို ပိုသိလာလေ
ကိုယ့်ကိုကိုယ် ပိုအဆိုင်းအလိုင်း ဖြစ်လာလေ။

အလွန် ယုံကြည်နေတဲ့သူက
ပညာနည်းနေတဲ့ လက္ခဏာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
အလွန် နည်းနည်းသာ ယုံကြည်နေတဲ့သူက
ပညာများနေတဲ့ လက္ခဏာ ဖြစ်နိုင်တယ်။

ဒါကြောင့် —
Social media မှာ အသံ ကျယ်ကျယ် အောက်နေတဲ့သူတွေ
အများစုက ပညာရှိ မဟုတ်ဘူး။
ပညာရှိတွေက နှုတ်ဆိတ်နေတတ်တယ်။

— ၃ — ကိုယ်လို ခံစားတဲ့သူတွေပဲ ကိုယ် ယုံတယ် —

Confirmation Bias ဆိုတာ
အရေးအကြီးဆုံး cognitive bias ပါ။

လူတွေက
ကိုယ် ယုံထားပြီးသား အရာကို ထောက်ခံတဲ့ သတင်းတွေကိုပဲ
ရှာဖွေ၊ ဖတ်ရှု၊ မှတ်မိတတ်တယ်။

ကိုယ်နဲ့ ဆန့်ကျင်တဲ့ အမြင်တွေကို
"ဒါ မမှန်ဘူး" ဆိုပြီး ပယ်ချတတ်တယ်။

အခုနေ့ algorithm တွေက
ဒီ bias ကို ကြီးထွားအောင် အားပေးနေတယ်။

ကိုယ် like ထားတဲ့ ပုံစံနဲ့
ဆင်တူတဲ့ content တွေပဲ ဆက်ပြလာတယ်။

ကိုယ့်လောကသား က ကျဉ်းသွားတယ်။
ဒါပေမယ့် ကိုယ်က "ငါ right ဖြစ်တယ်" ပိုထင်လာတယ်။

ဒါ filter bubble လို့ ခေါ်တယ်။

ဒါကြောင့် —
ကိုယ် ယုံထားတဲ့ အရာကို ဆန့်ကျင်တဲ့ စာအုပ်ကို
ဖတ်ကြည့်ဖို့ လိုတယ်။
ကိုယ်နဲ့ မတူတဲ့ လူတွေနဲ့ ပတ်သက်ဖို့ လိုတယ်။
ဒါမှ ကိုယ့် အယူအဆ မှန်သလား အစစ်ခံနိုင်မယ်။

— ၄ — အများစု လုပ်တာ မှန်တယ် ထင်တတ်တယ် —

Solomon Asch ရဲ့ စမ်းသပ်ချက်က
လူသား အကြောင်း ထိတ်လန့်စရာ တွေ့ခဲ့တယ်။

အခန်း တစ်ခန်းထဲမှာ လူ ၇ ယောက် ထိုင်ထား။
ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မှားတဲ့ အဖြေကို
၆ ယောက်က "မှန်တယ်" ပြောရင်
နောက်ဆုံး တစ်ယောက်က ၇၅% က အဲ့ဒီ အမှား အဖြေကို လိုက်ပြောတယ်။

မျက်စိနဲ့ တွေ့နေလျက်နဲ့
အုပ်စု ဖိအားက
လူ့ အမြင်ကို ပြောင်းပစ်နိုင်တယ်။

ဒီ bias ကို Social Proof လို့ ခေါ်တယ်။

လူတွေက တစ်ယောက်တည်း ဆုံးဖြတ်ဖို့ ကြောက်တယ်။
အများ လုပ်တာ မှန်တယ် ထင်ကြတယ်။
အများ လုပ်တိုင်း မှန်တာ မဟုတ်ဘူး။

ဒါကြောင့် —
အသစ်အဆန်း တစ်ခုခု လုပ်ချင်ရင်
"ဒါ တစ်ခြားသူ မလုပ်သေးဘူး" ဆိုတာက
ပြောင်းဖို့ အကြောင်းပြချက် မဟုတ်ဘူး
လုပ်ဖို့ အကြောင်းပြချက် ဖြစ်နိုင်တယ်။

— ၅ — လူတွေက ရရန်ထက် ဆုံးရှုံးခြင်းကို ပိုကြောက်တယ် —

Loss Aversion ဆိုတဲ့ သုတေသနထဲမှာ
တွေ့တာက —

လူတွေက ၁၀၀ ကျပ် ရတဲ့ ပျော်ရွှင်မှု ထက်
၁၀၀ ကျပ် ဆုံးရှုံးတဲ့ နာကျင်မှုကို
၂ ဆ ခန့် ပိုခံစားရတယ်။

ဒါကြောင့် —
လူတွေက ပြောင်းလဲမှု ကို ကြောက်တတ်တယ်။
အကျိုး ရှိနိုင်တဲ့ အခွင့်အလမ်း ထက်
ခုလက်ရှိ ရထားတာ ဆုံးရှုံးမှာကို ပိုကြောက်တယ်။

လုပ်ငန်းမှာ —
"ငါ ဒီ အလုပ်က စိတ်မချမ်းသာဘူး" ဆိုပေမယ့်
"ဒါပေမယ့် ငါ ဒီ လစာ ဆုံးရှုံးရမှာ ကြောက်တယ်" ဆိုပြီး
နှစ် ၁၀ နှစ် ၂၀ ဆက်လုပ်နေတဲ့သူ များတယ်။

ဒါ loss aversion ရဲ့ ရလဒ်ပါ။

သိထားရင် ကျော်ဖြတ်လို့ ရတယ်။
မသိရင် အသက်တစ်သက်လုံး အဲဒီ bias က ထိန်းချုပ်ထားလိမ့်မယ်။

— ၆ — မြင်ဖူးတိုင်း မှန်တယ် ထင်တတ်တယ် —

Illusory Truth Effect ဆိုတဲ့ သုတေသနက
ထိတ်လန့်စရာ ပါ။

မှားတဲ့ အရာကို
ထပ်ခါထပ်ခါ ကြားရင်
မှန်ဟန် တူလာတယ်။

လူတွေရဲ့ ဦးနှောက်က
"familiar = true" ဆိုပြီး ယူဆတတ်တယ်။
မကြာခဏ မြင်တာကို
"မှန်တယ်" ထင်တတ်တယ်။

ဒါကို ကြော်ငြာ လုပ်ငန်းတွေ အနှံ့ သုံးနေတယ်။
ဒါကို ဝါဒဖြန့်ခြင်း တွေ သုံးနေတယ်။
ဒါကို social media algorithm တွေ သုံးနေတယ်။

ဒါကြောင့် —
ထပ်ခါထပ်ခါ ကြားရုံနဲ့ "မှန်တယ်" မထင်ပါနဲ့။
အရင်းအမြစ် စစ်ပါ။
အထောက်အထား ရှာပါ။

— ၇ — ကိုယ် မြင်တာကို တစ်ကမ္ဘာ မြင်တယ် ထင်တတ်တယ် —

False Consensus Effect ဆိုတာ
ကိုယ့် အမြင်ကို တစ်ခြားသူတွေလည်း
တူညီစွာ မြင်တယ် ထင်တာ။

ကိုယ်က "ဒီ ပြဿနာက ဒီလိုပဲ" ထင်ရင်
တစ်ခြားသူ အများစုလည်း
ဒီလိုပဲ မြင်မယ် ထင်တယ်။

အမှန်က —
လူ အများစုက
ကိုယ်နဲ့ လုံးဝ မတူတဲ့ ကမ္ဘာထဲမှာ နေနေတာ။

ဒါကြောင့် —
"ငါ့ အမြင်က ဘုံအမြင် ဖြစ်တယ်" ဆိုတဲ့ ခံစားချက်ကို
သံသယ ထားပါ။

ကိုယ်နဲ့ မတူတဲ့ background က လူတွေကို
ခဏခဏ ဆွေးနွေးကြည့်ပါ။

— ဒီ သုတေသနတွေ ဘာ ပြောနေလဲ —

လူ တိုင်း logic နဲ့ ဆုံးဖြတ်တယ် မဟုတ်ဘူး — ခံစားချက် နဲ့။
လူ တိုင်း ကိုယ့်ကိုကိုယ် ပိုမြင့်တယ် ထင်တတ်တယ်။
လူ တိုင်း ယုံထားတာကိုပဲ ထောက်ခံတဲ့ သတင်း လိုက်ရှာတယ်။
လူ တိုင်း အများစု လုပ်တာကို မှန်တယ် ထင်တယ်။
လူ တိုင်း ဆုံးရှုံးခြင်းကို ပိုကြောက်တယ်။
လူ တိုင်း မြင်ဖူးတာကို မှန်တယ် ထင်တတ်တယ်။
လူ တိုင်း ကိုယ့် အမြင်ကို တစ်ကမ္ဘာ မြင်တယ် ထင်တယ်။

ဒါ "တစ်ခြားသူ" ရဲ့ လက္ခဏာ မဟုတ်ဘူး။
ဒါ ကိုယ့်လည်း ပါဝင်တဲ့ လူသား အားလုံးရဲ့ လက္ခဏာ။

ဗုဒ္ဓက နှစ် ၂၅၀၀ ကျော်က ပြောခဲ့ပါတယ်
"အဝိဇ္ဇာ က ဒုက္ခ ရဲ့ အမြစ်" လို့။

လူတွေက မသိဘဲ ဆုံးဖြတ်တယ်။
မသိဘဲ လုပ်ဆောင်တယ်။
မသိဘဲ ခံစားရတယ်။

ဒီ သုတေသန တွေက ဗုဒ္ဓ ပြောခဲ့တဲ့ "အဝိဇ္ဇာ" ကို
ခေတ်ပေါ် သိပ္ပံ နည်းနဲ့ အတည်ပြုပေးနေတာ။

— ဒီ ဗဟုသုတ ဘယ်လို အသုံးချမလဲ —

ပထမ — ကိုယ့်ကိုကိုယ် ကြည့်ပါ။

ဒီ bias တွေ ကိုယ်လည်း ရှိတယ် ဆိုတာ လက်ခံပါ။
"ငါက မဟုတ်ဘူး" ထင်ရင် —
အဲဒါ ဒုက္ခပြင်ကြီးလာ ဖြစ်တယ်။

ဒုတိယ — တစ်ခြားသူကို နားလည်ပါ။

တစ်ဖက်သား ကိုယ်နဲ့ မတူဘဲ ဆုံးဖြတ်တာ
သူက "မိုက်မဲ" လို့ မဟုတ်ဘူး။
သူက လူသား ဖြစ်လို့။

တတိယ — စနစ် တည်ဆောက်ပါ။

Bias တွေကို ကိုယ့်ဘာသာ ရှောင်ဖို့ ခက်တယ်။
ဒါပေမယ့် စနစ် တည်ဆောက်ထားရင် —
ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှီ ၂၄ နာရီ စောင့်။
ကိုယ်နဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် အမြင် အနည်းဆုံး ၃ ခု ရှာဖတ်။
ပထမ အကြံ မရပ်ပါနဲ့ ၃ ခု ပိုပေးပါ။

စနစ်က ကိုယ့် bias ကို မရှောင်နိုင်သော်လည်း နည်းသွားစေတယ်။

ပြီးရင် "လူတွေ ဆုံးဖြတ်ပုံက ဒီလောက် ချို့ယွင်းနေတယ်ဆိုတော့ မျှော်လင့်ချက်ရှိလား" ထင်တယ်။
တကယ်က — မျှော်လင့်ချက် အများကြီး ရှိတယ်။

ဒီ bias တွေ ရှိတယ် ဆိုတာ သိလိုက်တာနဲ့ တင်
ကိုယ်က ၉၀% လူတွေ ထက် ကြိုနေပြီ။

အများစုက ဒီ bias တွေကို
ကိုယ့်မှာ ရှိတယ် ဆိုတာ မသိဘဲ
သက်တမ်း တစ်လျှောက်လုံး
ဒီ bias တွေရဲ့ ထိန်းချုပ်မှု အောက်မှာ နေနေကြတယ်။

သိတာကိုက အခြေအနေ ပြောင်းတာ ဖြစ်တယ်။

လူ့ သဘောမနောကို နားလည်ရင် —
ကိုယ့်ကိုကိုယ် ပိုနားလည်တယ်။
တစ်ခြားသူကို ပိုနားလည်တယ်။
ဘဝကို ပိုနားလည်တယ်။

ဒါ သိပ္ပံပညာ နဲ့ ဓမ္မ တစ်နေရာမှာ ဆုံတွေ့တဲ့ လောကပါ။

Toe Tet
လူတွေ မမှတ်မိလောက်အောင် တိုးတက်ပြောင်းလဲလိုက်ပါ။

လူတွေဟာ သူတို့ရဲ့ မျိုးရိုးဗီဇကိုပြုပြင်ပေးလို့မရပါဘူး
ဥပမာပေးရရင် ဗီဇဟာဘယ်လောက်အရေးပါသလဲဆိုရင်..
ချီးစားတတ်တဲ့လမ်းဘေးခွေးတကောင်ကိုခေါ်မွေးထားပြီး
မင်း..စျေးကြီးပေးဝယ်မှပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရတဲ့ခွေးလို့အထင်ခံရဖို့
အမွေးအတုတွေကော်နဲ့ကပ်ပေးလိုက်ရုံနဲ့ မျိုးရိုးမြင့်တဲ့
ခွေးတကောင်ဖြစ်မလာပါဘူး..သူ့အဖေအမေ သူ့အဖိုးအဖွား
သူတို့ဆင်းသက်လာတဲ့ဗီဇကို ဘယ်လိုမှဖျောက်ဖျက်ပစ်လို့မရဘူး
မစင်စားနေကျခွေးဟာ ချီးပုံမြင်ရင်ပြေးဟပ်မှာဧကန်မလွဲပဲ
အဲ့ဒါကိုအကြောင်းပြချက် မရှိ ဘာလို့ ပြောင်းလဲသွားတာလဲ
ဘာလို့အိန္ဒြေမဆည်နိုင်တာလဲ ငါကျွေးတဲ့ထမင်း မဝ လို့လား
လျှောက်မတွေးနဲ့ ဘာကြောင့်မှမဟုတ်ဘူး သူ့ဗီဇကိုက
လမ်းဘေးခွေးဗီဇရှိလို့ မျိုးရိုးလိုက်ပြီး ချီးစားချင်နေတာ
လမ်းဘေးခွေးတွေဟာ အလကားနေ လူတိုင်းကိုရန်လိုတယ်
မနာလိုစိတ်အားကြီးတယ် လိုက်ဟောင်တယ် ဒါကိုမင်းက
အမွေးတုတပ်ပေးပြီး မျိုးရိုးဗီဇမြင့်ချင်ယောင်ဆောင်ခိုင်းပြီး
ဂုဏ်သိက္ခာကိုထိန်းပေးထားမယ်ဆိုတာကမင်းမိုက်မဲတာပါ
ဗီဇဆိုတာဖျောက်မရဘူးတိုတဲ့အကြောင်း အစတည်းက
မသိလို့လား အချိန်မရွေး ပြောင်းလဲသွားတတ်ကြပါတယ်။
ဒါကြောင့် မင်း အနေနဲ့ သူတို့ရဲ့ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက်မျိုးရိုး
ဗီဇကိုမေ့ပြီးလူတစ်ယောက်ကို အကြွင်းမဲ့ ယုံကြည်လိုက်ခြင်းဟာ
မင်းကိုယ်မင်း ဓားသွားပေါ် လမ်းလျှောက်ခိုင်းလိုက်တာနဲ့ တူတူပါပဲ။

လူတစ်ယောက်က အကြောင်းရှိလို့ ပြောင်းလဲသွားတာကမှ
နားလည်ပေးလို့ ရသေးတယ်ဗျ။ ဘာအကြောင်းမှမရှိပဲ
ပြောင်းလဲသွားတယ်ဆိုတာ အစတည်းကပြောင်းလဲဖို့အဆင်သင့်ရှိနေသူမို့ပါ ပြောင်းလဲလို့မရသေးလို့ ပြောင်းလဲဖို့
အခွင့်မသာသေးလို့ မပြောင်းလဲရတာ..အဆိုးဆုံးကတော့ ဘာအကြောင်းမှ မရှိဘဲ၊ မင်းဘက်က ဘာမှမမှားဘဲနဲ့
သူတို့ရဲ့ မျိုးရိုးဗီဇကြောင့် ပြောင်းလဲသွားတာကိုမင်းကြိုမသိတာပဲ

ယုံကြည်မှု (Trust) ဆိုတာ ရတနာတစ်ခုလိုပဲဗျ။
လူတိုင်းကို လိုက်ဝေနေဖို့ မဟုတ်ဘူး။ မင်းရဲ့ ယုံကြည်မှုကို အကန့်အသတ်နဲ့ပဲ ထားလိုက်စမ်းပါ။ လူတွေကို ချစ်ပါ၊ ကူညီပါ၊ ဒါပေမဲ့ သူတို့အပေါ်မှာ ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း ပုံအောပြီး ယုံကြည်မထားပါနဲ့။

အဲဒီလို ခံစစ်တစ်ခု ထားရှိခြင်းကသာ... တစ်နေ့မှာ
သူတို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့ရင်တောင် မင်းကို လုံးဝ ပြိုလဲ
မသွားအောင် ကာကွယ်ပေးထားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

လူတွေ ပြောင်းလဲသွားတဲ့အခါ "ငါ သိသားပဲ" လို့ အေးအေးဆေးဆေး ပြောနိုင်တဲ့အထိ မင်းရဲ့ စိတ်ကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားလိုက်စမ်းပါ။ "ဘယ်သူမှ မရှိတဲ့အချိန်မှာ မင်းအတွက် မင်းရှိနေဖို့က... လူတကာရဲ့ ကတိကဝတ်တွေထက် ပိုပြီး အရေးကြီးပါတယ်"။

ကျမအသက် ၆၂ နှစ်ရှိနေပြီ။
ကျမက တကိုယ်တည်းနေတဲ့သူပါ။

လွန်ခဲ့တဲ့ လအနည်းငယ်ကတော့
သမီးဖြစ်သူက ကလေး ၅ ယောက်နဲ့အတူ
ကျမအိမ်ကို ပြန်ပြောင်းလာခဲ့တယ်။
ကျမရဲ့ အိမ်လေးဟာ
"စနစ်တကျ ဖရိုဖရဲဖြစ်နေတဲ့ စမ်းသပ်ခန်း" တခုအဖြစ်
ပြောင်းလဲသွားခဲ့တာပေါ့။

​မိုးရွာတဲ့ အင်္ဂါနေ့တနေ့မှာ
သမီးက အထုပ်အပိုးသေတ္တာတွေ အပြည့်နဲ့
ကျမအိမ်တံခါးဝကို ရောက်လာခဲ့တယ်။
သူမမျက်လုံးတွေကို ကြည့်ရုံနဲ့ ဘာဖြစ်နေလဲဆိုတာ
ကျမ မိခင်တယောက်အနေနဲ့ သိပါတယ်။

​"မေမေ... သမီးတို့ ဒီမှာ လအနည်းငယ် လာနေလို့ရမလား?
ဂျွန်က အလုပ်မရသေးဘူး၊
အိမ်ငှားခလည်း မတတ်နိုင်တော့လို့ပါ"

​မိခင်တယောက်အနေနဲ့ "ရတာပေါ့" လို့ပဲ
ကျမ ချက်ချင်းဖြေခဲ့မိတယ်။
ဘယ်လိုအမေမျိုးက ငြင်းရက်မှာလဲ?
ဒါပေမဲ့... အခုမှပဲ ပညာရှိတဲ့ အမေအချို့
ဘာကြောင့် ငြင်းခဲ့သလဲဆိုတာ
ကျမ ကောင်းကောင်းနားလည်သွားခဲ့ပြီ။

​ပထမတော့ အရာရာဟာ ပျော်စရာကြီးပေါ့။
အိမ်ထဲမှာ ကလေးတွေရဲ့ ရာယ်သံ၊ ဆူညံသံတွေနဲ့
အမြဲတမ်း ပါတီပွဲဖြစ်နေသလိုပဲ။
ဂျွန်က ကျမကို မုန့်တွေဖုတ်ပေးတယ်။
ဂျွန်က ကျမ ပစ်ထားခဲ့တဲ့
ရေချိုးခန်းက ပိုက်ယိုတာကို ပြင်ပေးတယ်။
သမီးနဲ့ ကျမ မနက်ခင်း ကော်ဖီသောက်ရင်း
စကားတွေပြောကြတယ်။
ဆူညံသံတွေကို မကြားချင်ယောင်ဆောင်ရင်းပေါ့။
​"ကျေးဇူးပဲ မေမေရယ်။ မေမေသာ မရှိရင်
သမီးတို့ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲတောင် မသိဘူး"

​ကျမလည်း မသိဘူး။
ဒါပေမဲ့ အရင်ကထက်တော့
အိပ်ရေးပျက်လာမှန်း ကျမ ခံစားမိတယ်။

​နေလာတာ ၆ လလောက်ရှိတော့
အခြေအနေက ပြောင်းလာတယ်။
ဂျွန် အလုပ်ရသွားတယ်၊
ဒါပေမဲ့ အိမ်အလုပ်မှာတော့ သူ လုံးဝမကူတော့ဘူး။
မုန့်ဖုတ်တာတွေ ရပ်သွားတယ်။
မနက်ခင်းကော်ဖီက
အလျင်စလို နှုတ်ဆက်ရုံပဲ ဖြစ်လာတယ်။
ကျမရဲ့ အိမ်ဟာလည်း ဘယ်လိုမှ ပြန်မပြင်နိုင်တော့တဲ့
"စစ်မြေပြင်" တခုလို ဖြစ်လာခဲ့တယ်။

​"မြေးတို့... အရုပ်တွေကို ပြန်သိမ်းကြအုံးလေ"
​"ဟုတ်ကဲ့ ဘွားဘွား" လို့သာ ပြောတာ၊
ကျမကို မျက်လုံးချင်းတောင် မဆိုင်ဘဲ
လျစ်လျူရှုတတ်တဲ့ အတတ်ပညာကို
သူတို့ တတ်မြောက်နေကြပြီ။

​"သမီး... မေမေ့ကို မီးဖိုချောင် ကူရှင်းပေးအုံး"
​"ဟုတ် မေမေ၊ အခုချက်ချင်း ကူမှာ"
​"အခုချက်ချင်း" ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ တကယ်တော့
"မနက်ဖြန်မှ ဝိတ်ချတော့မယ်" ဆိုတဲ့ စကားလိုပဲ
ဘယ်တော့မှ ဖြစ်မလာတဲ့
စိတ်ကူးယဉ် တခုမှန်း ကျမ သိလိုက်ရတယ်။

​မြေးတယောက်က နံရံပေါ်မှာ ဖျက်လို့မရတဲ့ မှင်တံနဲ့
ပန်းချီဆွဲထားတယ်။
"ခေတ်သစ် အနုပညာ" ပေါ့လေ။
​"ကလေးတွေပဲ မေမေရယ်... ဘာမှမဖြစ်ပါဘူး"
​ဟုတ်ပါရဲ့... ဘာမှမဖြစ်ပါဘူး။
ကျမရဲ့ ဧည့်ခန်းကတော့ အခမဲ့ ပြခန်းတခုလို
ဖြစ်နေတာကလွဲရင်ပေါ့။
မေမေ ပေးထားခဲ့တဲ့ ပန်းအိုးလေး ကွဲသွားတယ်။
ဆိုဖာ စုတ်ပြဲသွားတယ်။
ကြမ်းပြင်မှာ အခြစ်ရာတွေ ပြည့်ကုန်တယ်။
ပစ္စည်းတခုခု မပျက်စီးသေးဘူးဆိုရင်
သူတို့ အဲဒီပစ္စည်းကို မရှာတွေ့သေးလို့ပဲ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။

​မနက်ခင်းတခုမှာ နိုးလာတော့
ကျမရဲ့ အိမ်ကို ကျမ မမှတ်မိတော့ဘူး။
ကျမကိုယ် ကျမလည်း မမှတ်မိတော့ဘူး။
​ဘယ်အချိန်မှာ ကျမဟာ အိမ်ရှင်ဘဝကနေ
လခမရတဲ့ "ဟိုတယ်မန်နေဂျာ" ဘဝကို
ရောက်သွားခဲ့တာလဲ? ​

အဲဒီညမှာပဲ ဝိုင်တပုလင်းဖွင့်၊ လက်ပ်တော့ကိုဖွင့်ပြီး
"ပင်လယ်နားက အိမ်လေးများ" ဆိုပြီး ရှာကြည့်မိတယ်။
တိတ်တဆိတ် ပျောက်ကွယ်သွားချင်သူ
တယောက်လိုမျိုးပေါ့။
အဲဒီမှာ တယောက်တည်း
အေးအေးဆေးဆေး နေလို့ရမယ့်
ပင်လယ်မြင်ကွင်းနဲ့ တိုက်ခန်းလေးတခုကို
တွေ့လိုက်တယ်။
ကျမရဲ့ နှလုံးသားက
ချက်ချင်းပဲ ဆုံးဖြတ်ချက် ချလိုက်တယ်။

​နောက်နေ့မနက်မှာ
အိမ်ခြံမြေအကျိုးဆောင်ဆီ ဖုန်းဆက်တယ်။
နှစ်ပတ်အကြာမှာ အိမ်ရောင်းလိုက်ပြီ။
သုံးပတ်အကြာမှာ ကျွန်မ လွတ်လပ်သွားပြီ။

​"မိသားစုတို့... အမေ အိမ်ရောင်းလိုက်ပြီ။
နောက်လဆိုရင် အားလုံး ပြောင်းကြရမယ်"
လို့ တနင်္ဂနွေနေ့ မနက်စာစားချိန်မှာ
ကျမ အေးအေးဆေးဆေး ပြောလိုက်တယ်။
​အဲဒီအချိန်က ရလိုက်တဲ့ "တိတ်ဆိတ်မှု" က
အရမ်းလှပလွန်းလို့
မှန်ဘောင်သွင်းထားချင်စရာတောင် ကောင်းတယ်။

​"ဘာ!!?"
​"ရိုးရိုးလေးပါ သမီးရယ်။
အခု သမီးတို့ အဆင်ပြေနေပြီပဲ။
အမေ့ အလှည့်ရောက်ပြီလေ" လို့
ကော်ဖီကို အေးအေးဆေးဆေး ငှဲ့သောက်ရင်း
ကျမ ပြောလိုက်တယ်။
​"ဒါပေမဲ့ သမီးတို့က မေမေ့ မိသားစုလေ!"
လို့ ဂျွန်က ပြောတယ်။
​ဟုတ်တယ်၊ မိသားစု။
တသက်လုံး အခမဲ့နေမယ့် အိမ်ငှားတွေ မဟုတ်ဘူး။

​အိမ်ပြောင်းတဲ့နေ့မှာ သူတို့ ပစ္စည်းတွေကို
ကျမ ကိုယ်တိုင် ဝိုင်းထုပ်ပေးခဲ့တယ်။
ဘာလို့လဲဆိုတော့
ကျမက လူကောင်းတယောက် ဖြစ်ပေမဲ့
အနုံအအတော့ မဟုတ်ဘူးလေ။

​"ဘွားဘွား... မြေးတို့ကို မချစ်တော့ဘူးလား?"
​"ချစ်တာပေါ့ မြေးတို့ရယ်။
ဒါပေမဲ့ ဘွားဘွားလည်း
အသက်ဆက်ရှင်ဖို့ လိုသေးတယ်လေ" ​

အခု ၃ လအကြာမှာတော့
ကျမ ဒီစာကို ပင်လယ်ပြင်ကို ကြည့်ရင်း ရေးနေပါတယ်။
ကော်ဖီက ပူပူနွေးနွေးပဲ
(သုံးခါပြန် နွှေးထားရတာမျိုး မဟုတ်ဘူး)။
ကမ်းခြေမှာ လမ်းလျှောက်တယ်၊ ယောဂကျင့်တယ်။
ဘယ်သူမှ ကျမကို ၅ မိနစ်တခါ
"ဘွားဘွား" လို့ အော်ခေါ်ပြီး
နှောင့်ယှက်ခြင်း မရှိတော့ဘူး။

​သမီးက ဖုန်းခဏခဏ ဆက်ပါတယ်။
သူတို့ အိမ်အသစ် ရသွားကြပြီ။
သူတို့ ဘဝကို သူတို့ လည်ပတ်နေကြတယ်။
တကယ်တော့... သူတို့ လုပ်နိုင်သားပဲ။

​ကျမ အရေးကြီးတဲ့အရာတခုကို သင်ယူခဲ့ရတယ်-

​တစုံတယောက်ကို ချစ်တယ်ဆိုတာ
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပျောက်ကွယ်သွားအောင်
လုပ်ဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။
ကူညီတယ်ဆိုတာလည်း
ကိုယ့်အိမ်ထဲမှာ
ကိုယ်ကိုယ်တိုင် ပရိဘောဂပစ္စည်းတခုလို ဖြစ်သွားတဲ့အထိ
အနစ်နာခံဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။

အမျိုးသားတစ်ယောက်က သင့်ကို မချစ်တော့ဘူး။
ဒါပေမဲ့လည်း သင့်ကို လက်မလွှတ်သေးဘူးဆိုရင် သူပြသတဲ့ အမူအရာက သင့်ကို ဆဲဆိုတာ ဒါမှမဟုတ် နှိပ်စက်တာမျိုး မဟုတ်ဘဲနဲ့ သင့်အပေါ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ လျစ်လျူရှုထားခြင်း (Emotional Neglect) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါဟာ လျစ်လျူရှုမှု (Cold War) ထက် ပိုပြီးတော့ ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှိပ်စက်မှုတစ်ခုဖြစ်လို့ ဒီလိုအဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေတဲ့ လက်တွဲဖော်မျိုးကို ခွဲခြားသိမြင်တတ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အကယ်၍ သင်ဟာ ဒီလိုအမျိုးသားမျိုးနဲ့ ကြုံနေရပြီဆိုရင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အချိန်မီ ကယ်တင်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားပါ၊ မဟုတ်ရင် သင်ဟာ ရူးသွပ်သွားနိုင်ပါတယ်။
စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လျစ်လျူရှုမှု (Emotional Neglect) ဆိုတာဟာ အိမ်ထောင်ရေး တစ်ခုထဲမှာ နေထိုင်နေရင်းနဲ့ သင့်ရဲ့ နေ့စဉ်လူမှုဘဝတွေ၊ လိုအပ်ချက်တွေနဲ့ သင့်ရဲ့ ခံစားချက်တွေကို တစ်ဖက်လူက လုံးဝ ဂရုမစိုက်တော့တာကို ဆိုလိုပါတယ်။ သူဟာ သင့်ရဲ့ ပေးဆပ်မှုတွေကိုပဲ လိုချင်တယ်၊ သင့်ကို အသုံးချချင်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ သင့်အပေါ်မှာ ဘာတာဝန်မှ မယူချင်တော့ဘူး။ ဒီလိုလူနဲ့ အချိန်အကြာကြီး အတူနေထိုင်ရတဲ့အခါ သင်ဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှုတွေ ပျောက်ဆုံးလာပြီး စိတ်ရောလူပါ ပျက်စီးသွားနိုင်ပါတယ်။
ပိုပြီးတော့ ရယ်စရာကောင်းတာက ဒီလိုအမျိုးသားမျိုးဟာ တခြားသူတွေရဲ့ အမြင်မှာတော့ အင်မတန် အေးအေးဆေးဆေးရှိလှတဲ့ 'လူကောင်း' တစ်ယောက် ဖြစ်နေတတ်တာပါပဲ။ တကယ်လို့ သင်ဟာ ဒီလိုလူမျိုးနဲ့ ရှောင်လွှဲလို့မရဘဲ အတူတူ ဆက်နေရမယ်ဆိုရင် အကြံပြုချက် (၃) ခု ပေးချင်ပါတယ်။
၁။ သူ့အပေါ် ထားရှိတဲ့ မျှော်လင့်ချက်တွေကို အတတ်နိုင်ဆုံး လျှော့ချလိုက်ပါ။
ဒီလိုအမျိုးသားမျိုးဟာ များသောအားဖြင့် 'ရှောင်လွှဲလိုတဲ့ စရိုက်' (Avoidant Personality) ရှိကြပါတယ်။ သူတို့ဟာ အိမ်ထောင်ရေးမှာ အေးစက်ပြီး ခပ်ခွာခွာ နေတတ်ကြသလို ပြဿနာတစ်ခုခုဖြစ်ရင်လည်း စကားမပြောဘဲ ရှောင်ထွက်သွားတတ်ကြပါတယ်။ သူက သင့်ကို နားမလည်တာ မဟုတ်ပါဘူး၊ နားလည်ပေးနိုင်စွမ်း မရှိတာပါ။
၂။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်အတွက် တစ်ခုခု ချန်ထားပါ။
သင့်ရဲ့ ဘဝတစ်ခုလုံးကို ဒီလူ့အပေါ်မှာပဲ ပုံမအောထားပါနဲ့။ အတ္တကြီးပြီး စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းနေတဲ့ လူတစ်ယောက်ဟာ သင့်ကို ဘယ်တော့မှ ပြန်ပြီး တန်ဖိုးထားမှာ မဟုတ်ပါဘူး။
၃။ သူ့ရဲ့ နောက်ကွယ်က မျက်နှာစာကို သတိထားပါ။
ဒီလိုလူမျိုးဟာ သင့်အပေါ်မှာ အေးစက်နေပေမဲ့ တခြားအမျိုးသမီးတွေရှေ့မှာတော့ အင်မတန် အလိုက်သိပြီး နူးညံ့ပြနေတတ်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သူဟာ သင့်အပေါ်မှာ စိတ်ကုန်နေပြီဖြစ်လို့ နောက်ထပ် ပစ်မှတ်အသစ်တွေကို ရှာဖွေနေတာကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဒီလိုလူနဲ့ ကြုံလာရတဲ့အခါ မိမိရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို အရင်ဆုံး ကာကွယ်ပါ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကယ်တင်ပါ။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ အချစ်အပေါ်မှာ နားလည်မှုမရှိတဲ့ လူတစ်ယောက်ကို သင် ဘယ်လောက်ပဲ မေတ္တာတွေ ပေးဆပ်ပါစေ သူကတော့ သင့်ကို နာကျင်အောင်ပဲ ဆက်လုပ်နေမှာမို့လို့ပါပဲ။

ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါ (AURA)တောက်ပရှင်းသန့်
ဖို့နည်းလမ်းများ

---- သင်ဟာလျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်တဲ့လောကတခုထဲကိုခြေဆန့်ဖို့ပြင်နေပြီဆိုရင် သာမာန်လူတွေနဲ့မတူ၊
ထူးခြားတဲ့စွမ်းအင်ရောင်ဝါတွေရဖို့ ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါ(Aura)ကိုရှင်းသန့်အောင်ထားရပါလိမ့်မယ်။

ဒီအတွက် အတွင်းစိတ်သဏ္ဍာန်နဲ့ ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါသန့်ရှင်းဖို့အတွက် မဖြစ်မနေလုပ်ဆောင်ရမယ့် နည်းလမ်း(နည်းလမ်း၇)သွယ်ရှိပါတယ်။ကျန်းမာရေးအတွက်ရော ၊အစစအရာရာ
ကောင်းမွန်နေစေဖို့အတွက် သင်လုပ်ဆောင်သင့်တဲ့
အချက်(အချက်၇)ခုကတော့....

၁) မနင်တိုင်းရေသောက်တဲ့အခါမှာ ရေနဲ့အတူLemonရှောက်သံပုရာရည်ကိုရောစပ်သောက်သုံးပေးပါ။

၂) တနေ့တာမှာ တနာရီလောက်သဘာဝရဲ့နေအလင်းရောင်အောက်မှာနေထိုင်ပေးပါ။

၃) ရေကူထုံးအဖြစ်ခန္ဓာကိုယ်ထဲကိုရေများများဝင်
အောင်သောက်သုံးပေးပါ။

၄) ညဘက်မအိပ်ခင်မှာသာယာငြိမ့်ညောင်းတဲ့တေး
ဂီတသံကိုနားဆင်ပေးပါ။

၅) ဖုန်း၊Gadget၊လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများအသုံးပြုမှုကို
လျှော့ချပါ..Electrical waveဆွဲအားတွေသင့်အနီး
မှာအမြဲရှိမနေဖို့လိုပါတယ်။

၆) တပတ်မှာအနည်းဆုံး၂ကြိမ်မှ၃သုံးကြိမ်တိုင်
စိတ်တည်ငြိမ်အောင်တရားထိုင်ပါ..တရားထိုင်ရာမှာ
ကိုယ်ရဲ့ပြင်ပခန္ဓာကိုယ်ကိုအရင်သန့်ရှင်းအောင်
ဆေးကြောသုတ်သင်ပါ...ပြီးလျှင်ခန္ဓာကိုယ်ကိုမတ်မတ်ထား၍ သုသမ္မဏထိုင်နည်းအတိုင်း ခြေ၂
ချောင်းအားထပ်၍ထိုင်ပါ။

၇) အားလုံးစိတ်အေးချမ်းသာ အခြေအနေမှာရှိပြီဆို
လျှင် သင့်ရဲ့စိတ်ကူးအမြင်မှာ အဖြူရောင်(သို့)
ရွှေရောင်အလင်းတန်းတခုဟာ သင့်ကိုယ်ထဲကိုဖြတ်သန်းစီးဆင်းပြီလို့အာရုံပြုပါ။

အဖြူရောင်(သို့) ရွှေရောင်အလင်းတန်းကြီးဟာ

ဦးခေါင်းထက်ကနေတဆင့် သင့်ခန္ဓာကိုယ်ထဲထိဝင်
ရောက်ကာ Bodyတခုလုံးရဲ့ နေရာအနှံ့ခြေဖျား၊လက်ဖျားများအထိဖြန့်ကျက်ပြီးစီးဆင်းနေတယ်လို့
ခံယူလိုက်ပါ။

တချိန်တည်းမှာ သင့်ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းအပြင်က
မကောင်းသောဓာတ်၊အညစ်အကြေး၊စိတ်ပူပန်မှု
စိုးရိမ်သောကများအားလုံးတပါတည်းပါသွားပြိလို့
တွေးထားပါ။

အမည်းစက်များဟာနောက်ဆုံးတစက်နှစ်စက်ကျန်တာကအစ..သင့်ကိုယ်ထဲကနေအားလုံးထွက်သွား
ပြီဆိုတော့မှ အဖြူရောင်အလင်းတန်းနဲ့သနိ့ရှင်းစင်
ကြယ်မှုကိုရပ်တန့်လိုက်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။

ဒါမှသာသင့်ရဲ့ခန္ဓာကိုယ်၊နာမ်၊စိတ် အလုံးစုံတို့ဟာ
ရှင်းသန့်သွားမှာဖြစ်ပါတယ်။

၇) နောက်ဆုံးအချက်ကတော့ အယ်လ်ကိုဟောပါဝင်တဲ့ အရက်ဘီယာနဲ့မူးယစ်ဆေးအသုံးပြုမှုကိုလည်းရှောင်ရှားရပါလိမ့်မယ်။

ဒီအရာတွေကိုသင်လိုက်နာဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ရင်

သင့်ရဲ့ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါဟာသာမာန်လူတွေထက်
ထူးခြားပြီး အပြင်ရောအတွင်းသဏ္ဍာန်ပါ တောက်
ပြောင်ရှင်းသန့်လာပါလိမ့်မယ်။

ဆဌမအာရုံ မဂ္ဂဇင်း၂၀၁၅ထုတ်အောက်တိုဘာလ..
တင်ပြသူAdmin
AungKhaingZaw-Aura

အတ္တကိုဗဟိုပြုလွန်းသူ အိမ်ထောင်ဖက် နှင့် သူငယ်ချင်းများ ထိရောက်စွာ ဆက်ဆံနည်း လမ်းညွှန်

Narcissist အိမ်ထောင်ဖက်များ

* အိမ်ထောင်ဖက် ဖြစ်နေတာက အနာကျင်ဆုံးနဲ့ အန္တရာယ်အများဆုံးပါ — နေ့စဉ်ထိတွေ့နေရပါတယ်၊ ငွေကြေး/ကလေး/အိမ်နဲ့ ချည်နှောင်ခံထားရတယ်၊ ပြီးတော့ "ချစ်တယ်" "ပြောင်းလဲမယ်" ဆိုတဲ့စကားနဲ့ မျှော်လင့်ချက်ပေးပြီး ပြန်ဆွဲထားတတ်ပါ တယ်။ Narcissist လက်တွဲဖော်နဲ့ အတူနေရတာဟာ နေ့တိုင်းစိတ်အားကုန်ခမ်းစေတဲ့ “စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မာရသွန်” ပြေးနေရသလိုပါပဲ။ သင့်အမှားမဟုတ်ပါဘူး။

ဒီအခြေအနေမှာ သင့်ကိုယ်သင် ကာကွယ်ဖို့ အရေးကြီးဆုံးပါ ။ အောက်ပါအချက်တွေလုပ်ဆောင်ပါ။

1. ဒါက အဆင့်ဆင့် ပုံစံရှိတယ် (Cycle) ဆိုတာ သတိထားပါ (သူတို့ရဲ့ “ကစားကွက်” ကို နားလည်ထားပါ)
Narcissist အိမ်ထောင်ဖက်တွေရဲ့အပြုအမူဟာ ကြိုတင်ခန့်မှန်းလို့ရပါတယ်။ ကစားနည်းသိရင် ခံရတာ သက်သာတယ်။
• အစပိုင်းမှာ အရမ်းချစ်ပြပြီး၊ တဖြည်းဖြည်း နှိမ့်ချအပြစ်တင်၊ ပြီးရင် ပစ်ထားပြီး၊ သင်ထွက်သွားချင်ပြီဆို ပြန်ဆွဲဆောင်တဲ့ စက်ဝန်းပါ။ ဒါကို “စက်ဝန်း” လို့ မြင်မှ သင်လွတ်မြောက်နိုင်မယ်။

• တိတ်ဆိတ်စွာ အပြစ်ပေးခြင်း
သင့်ကို ထိန်းချုပ်ဖို့ လက်နက်တစ်ခု။ ဖြေရှင်းနည်း: လိုက်ချော့ဖို့မကြိုးစားပါနဲ့။ သင့်
အလုပ်သင်လုပ်၊ ကိုယ့်စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင်နေပါ။ သူတို့အာရုံလိုချင်ရင် ပြန်လာပါလိမ့်မယ်။ ချော့တဲ့အချိန်က သင့်ကို သင် ပြန်ဆွဲထားတဲ့ ထောင်ချောက်ပဲ။ "ဒီတခါတော့ သူတကယ်ပြောင်းလဲပြီ" ငါ့ကိုချစ်တာပဲ သူပြင်မှာပါ လို့ မယုံပါနဲ့၊ ဒီ ပုံစံပဲ ထပ်ဖြစ်နေမှာပါ။

2. ငွေကြေး လွတ်လပ်ခွင့် ရှိအောင်ထားပါ
• ကိုယ်ပိုင် ဘဏ်အကောင့်၊ ကိုယ်ပိုင်ဝင်ငွေ၊ အရေးပေါ် ပိုက်ဆံ (သူ မသိတဲ့နေရာမှာ) ရှိအောင်ထားပါ။
• Narcissist တွေက ငွေနဲ့ ထိန်းချုပ်တာ အများဆုံးပဲ။

3. သက်သေထားပါ၊ တစ်ယောက်တည်း မငြင်းပါနဲ့
• စကားများရင် မှတ်တမ်းတင်ထားပါ (voice record/message screenshot) — နောက်မှ "ငါ အဲဒီလို မပြောခဲ့ဘူး၊ နင်စိတ်ကူးယဉ်နေတာ" လို့ လှည့်ပြောတတ်လို့ (gaslighting)။
• အရေးကြီးတဲ့ ကိစ္စကို လူကြားထဲမှာ ပြောပါ၊ နှစ်ယောက်တည်း မပြောပါနဲ့။

4. ကလေးရှိရင် ကလေးကို ဒိုင်းမလုပ်ပါနဲ့
• ကလေးရှေ့မှာ ရန်မဖြစ်ပါနဲ့၊ ကလေးကို သံတမန်မလုပ်ခိုင်းပါနဲ့ ("မင်းအဖေကို သွားပြောလိုက်")။
• ကလေးကို သူ့ရှေ့မှာ အပြစ်မတင်ပါနဲ့ — narcissist က ကလေးကိုပါ သူ့ဘက်ပါအောင် ဆွဲသွင်းတတ်ပါတယ်။

5. Self-care က ဇိမ်ခံမဟုတ်ဘဲ မဖြစ်မနေလိုအပ်ချက်ပါ။

* ခန္ဓာကိုယ်ကို ဦးစားပေးပါ: အိပ်ရေး၀၀ အိပ်ပါ။ နေ့စဉ် ၂၀ မိနစ်လမ်းလျှောက်ပါ။ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုက Cortisol စိတ်ဖိစီးမှုဟော်မုန်းကို တကယ်လျှော့ပေးပါတယ်။
* ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှုကို တည်ဆောက်ပါ: သူတို့ရဲ့ ဝေဖန်မှုများကြောင့် မိမိကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှု မပျောက်ဆုံးပါစေနဲ့။
* " ကိုယ့်အတွက်အချိန်” ဖန်တီးပါ: တစ်ပတ်ကို ၂ နာရီလောက် သူမသိအောင် သင်ပျော်တဲ့အရာလုပ်ပါ။ သင်ဟာ “ဇနီး/ခင်ပွန်း” ဆိုတဲ့ Role ထက် ပိုတဲ့လူတစ်ယောက်ဆိုတာ ပြန်သတိရပါ။ ဝါသနာပါရာများကို လုပ်ဆောင်ပါ၊ သင့်ကို ပျော်ရွှင်စေသော အလုပ်များကို အချိန်ပေးလုပ်ဆောင်ပါ။

6. သင့်ကျန်းမာရေးက နံပါတ် ၁
• အိပ်မပျော်တာ၊ အမြဲစိုးရိမ်နေတာ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှု ပျောက်နေတာတွေ ဖြစ်နေရင် ဒါက ပုံမှန်မဟုတ်တော့ဘူး။
• ယုံကြည်ရတဲ့ သူငယ်ချင်း၊ မိသားစု၊ (တတ်နိုင်ရင်) စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြံပေးတစ်ယောက်ကို တိုင်ပင်ပါ။ တစ်ယောက်တည်း တွေးနေရင် သူ့စကားတွေကို ယုံသွားတတ်တယ်။

7. ဘယ်အချိန်မှာ အကူအညီယူရမလဲ
ဒီအချက်တွေရှိရင် တစ်ဦးတည်း ကြိုးစားဖြေရှင်းလို့ မရတော့ပါဘူး။ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်နဲ့ တိုင်ပင်ပါ။
• ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှိပ်စက်မှုများ ရှိလာခြင်း။
• မိမိ၏ စိတ်ကျန်းမာရေး အလွန်အမင်း ထိခိုက်လာခြင်း (ဥပမာ - စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း၊ စိုးရိမ်စိတ်လွန်ကဲခြင်း)။
• ကလေးများအပေါ် ထိခိုက်မှု ရှိလာခြင်း။အကူအညီ အမြန်ရယူပါ ။

အရေးကြီးဆုံး: အိမ်ထောင်ဖက် narcissist က "ကုလို့ရတယ်" လို့ တွေးပြီး သင့်ဘဝကို စတေးမပစ်ပါနဲ့။ သူတို့ ကိုယ်တိုင် အကူအညီရှာပြီး နှစ်ချီကုသမှု ခံယူမှသာ နည်းနည်းပြောင်းလဲနိုင်တာ ပါ။ အဲဒါလည်း ရှားပါတယ်။ သင်ပြောင်းလဲနိုင်တာက သင့်တုံ့ပြန်ပုံနဲ့ နယ်နိမိတ်ပဲ။သင်က အခု ခွဲခွာဖို့ စဉ်းစားနေတာလား၊ ဒါမှမဟုတ် အတူဆက်နေရင်း နည်းလမ်းရှာနေတာလား။ (ခွဲဖို့စဉ်းစားနေရင် လုံခြုံရေး အစီအစဉ်က အရင်ဆုံး လိုပါတယ်)

Narcissist သူငယ်ချင်း များ

သူငယ်ချင်းဆိုရင် သတင်းကောင်းက — သွေးသားတော်စပ်တာ မဟုတ်လို့ ဖြတ်ရတာ အလွယ်ဆုံး။ သတင်းဆိုးက — သူငယ်ချင်းကောင်းတစ်ယောက် ဆုံးရှုံးလိုက်ရသလို ဝမ်းနည်းပြီး၊ "ငါ တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်နေလား" လို့ အပြစ်ရှိစိတ် ဝင်တတ်တယ်။ မဟုတ်ပါဘူး၊ သင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကာကွယ်တာပါ။
သူငယ်ချင်း narcissist နဲ့ ဘယ်လိုနေမလဲ:

၁. "ပေးလိုက်ယူလိုက်" မညီမျှဘူးဆိုတာ လက်ခံပါ
• သူ့ပြဿနာကို နာရီချီ နားထောင်ပေးရတယ်၊ သင့်အလှည့်ကျရင် "အေးပါ၊ ငါအလုပ်ရှိတယ်" ဆိုပြီး ဖုန်းချသွားတယ်။
• သင်ပဲ အမြဲ ချိန်းတာ၊ သူ့အတွက်ပဲ အချိန်ပေးရတာ၊ သူ ပျော်မှ သင်တန်ဖိုးရှိသလို ခံစားရတာ — ဒါ သူငယ်ချင်းဖွဲ့တာ မဟုတ်ဘူး၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ATM ဖြစ်နေတာ။

၂. စမ်းသပ်ကြည့်ပါ (Test the friendship)
• တစ်ပတ်လောက် သင်အရင်မဆက်သွယ်ဘဲ နေကြည့်ပါ။ သူ ဆက်သွယ်လာလား?
• သင့်မွေးနေ့၊ သင့်အောင်မြင်မှု၊ သင့်ဝမ်းနည်းမှုမှာ သူ ရှိပေးလား?
• အဖြေက "မရှိ" ဆိုရင် အဖြေထွက်ပါပြီ — သူက သင့်ကို မလိုအပ်ဘူး၊ သင့်အသုံးဝင်မှုကိုပဲ လိုအပ်တာ။

၃. ဖြည်းဖြည်းချင်း ဝေးပါ (Fade out)
သူငယ်ချင်းကို ဖြတ်တာက ရန်ဖြစ်ပြီး ဘလော့တာထက်၊ ဖြည်းဖြည်းချင်း ဝေးတာက ပိုငြိမ်းချမ်းတယ်။
• မက်ဆေ့ချ်ကို နောက်ကျမှ ပြန်ပါ၊ တိုတိုပြန်ပါ ("ဟုတ်" "အိုကေ")
• ချိန်းဆိုတာကို "အလုပ်များနေတယ်" ဆိုပြီး ငြင်းပါ (အကြောင်းပြချက် အရှည်ကြီး မပေးပါနဲ့)
• သူ့ဒရာမာထဲ ဝင်မဖြေရှင်းပါနဲ့ — "စိတ်မကောင်းပါဘူး" လို့ပဲ ပြောပြီး ရပ်ပါ။

၄. အပြစ်တင်စကားကို မျိုမချပါနဲ့
သင်ဝေးသွားရင် သူက "နင်ပြောင်းလဲသွားပြီ၊ နင်မာနတက်နေပြီ၊ သူငယ်ချင်းအစစ်မဟုတ်ဘူး" လို့ ပြောလိမ့်မယ်။
• ဒါက သူ့ကို ထားခဲ့လို့ မဟုတ်ဘူး၊ သူ ထိန်းချုပ်လို့မရတော့လို့ ဒေါသထွက်တာ။
• ရှင်းပြဖို့ မကြိုးစားပါနဲ့။ "ငါ အဲဒီလို မခံစားရပါဘူး" လို့ပဲ ပြောပြီး စကားဖြတ်ပါ။

၅. နေရာလွတ်ကို လူကောင်းတွေနဲ့ ဖြည့်ပါ
သူငယ်ချင်း narcissist က ထွက်သွားရင် နေရာလွတ်ကြီး ကျန်ခဲ့သလို ခံစားရမယ်၊ အထီးကျန်မယ်။ ဒါ ပုံမှန်ပါ။
• အဲဒီနေရာကို သင့်ကို တကယ် နားထောင်ပေးတဲ့သူ၊ သင့်အောင်မြင်မှုမှာ ဝမ်းသာပေးတဲ့သူနဲ့ ဖြည်းဖြည်းချင်း ဖြည့်ပါ။ လူများများ မလိုဘူး၊ လူကောင်းတစ်ယောက်နှစ်ယောက်ပဲ လိုတယ်။
အတိုချုပ်: သူငယ်ချင်းအစစ်က သင့်ကို အားပြည့်စေတယ်၊ သူငယ်ချင်း narcissist က သင့်ကို အားကုန်စေတယ်။ ဘယ်သူနဲ့ တွေ့ပြီးတိုင်း ပင်ပန်းနေရင် အဖြေက ရှင်းပါတယ်။

"Grey rock” နည်းကို အသုံးပြုပါ ( ဒီနည်းက ဘယ် Narcissist ဆက်ဆံရေးမဆို အသုံးပြနိုင်ပါတယ်)
👉 ငြီးငွေ့စရာ ဖြစ်အောင်နေပါ
👉 စိတ်ခံစားချက်မပြပါနဲ့
👉 သူတို့က reaction မရရင် စိတ်ဝင်စားမှု လျော့သွားတတ်ပါတယ်

ကျွန်မ အားလုံး ကိုယ့်ခံစားချက်များနဲ့ကို ခံစားပိုင်ခွင့်ရှိပြီး၊ ကျန်းမာတဲ့ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနဲ့ လေးစားမှုကို ရထိုက်သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

#ဗဟုသုတ

#

စကားပြောချိုသာလွန်းတဲ့သူတိုင်းဟာ စိတ်ရင်းဖြူစင်တဲ့သူတွေမဟုတ်နိုင်သလို
မျက်နှာသာပေးပြီး အလိုလိုက် အကြိုက်ဆောင်တတ်တဲ့
သူတိုင်းဟာလည်း ကိုယ့်အပေါ် တကယ်စေတနာရှိကြသူတွေမဟုတ်တာကို သတိပြုသင့်ပါတယ်။

လောကကြီးမှာ အပြောကောင်းသူတွေဟာ တစ်ဖက်လူရဲ့ ယုံကြည်မှုကို အလွယ်တကူ ရယူတတ်ကြပြီး
အဲဒီယုံကြည်မှုနောက်ကွယ်မှာ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားနဲ့
လှည့်စားမှုတွေ ပုန်းကွယ်နေတတ်ပါတယ်။ အပြောကောင်းလို့ ရိုးသားတယ်လို့ တစ်ထစ်ချမမှတ်ယူမိဖို့နဲ့ အယုံမလွယ်မိဖို့က အရမ်းအရေးကြီးပါတယ်။

ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ လူလိမ်တွေဆိုတာ စကားအရာမှာ ပရိယာယ်ကြွယ်ဝပြီး သူတစ်ပါးရဲ့ စိတ်ခံစားချက်ကို ဘယ်လိုကစားရမလဲဆိုတာ ကောင်းကောင်းကြီး သိထားကြသူတွေမို့လို့ပါ။

လူတစ်ယောက်ကို အကဲဖြတ်တဲ့အခါ နှုတ်ကထွက်တဲ့ စကားထက် သူတကယ်လုပ်ဆောင်နေတဲ့ အပြုအမူနဲ့ ရေရှည်မှာရှိနေတဲ့ စိတ်ရင်းကိုပဲ အချိန်ယူ စောင့်ကြည့်သင့်ပါတယ်။

စကားလှလှလေးတွေနဲ့ သိမ်းသွင်းတတ်တဲ့ နေရာမှာ လူလိမ်တွေဟာ အထူးချွန်ဆုံးဖြစ်နေတတ်တာမို့ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ရင်းစေတနာတွေကို မထိုက်တန်တဲ့သူတွေဆီမှာ အလွဲသုံးစား အလုပ်မခံရအောင် သတိနဲ့ပဲ ဆက်ဆံကြဖို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။

Credit to original writer.
Sharing Wyne.